Rode Kruis: internationaal recht geschonden

Het Internationale Rode Kruis (ICRC) bezocht tussen maart en november vorig jaar 14 gevangenissen in Irak. Hieronder volgen, samengevat, enkele bevindingen zoals deze zijn weergegeven in een uitgelekt, 24 pagina's tellend rapport van februari 2004.

,,In dit `rapport over de behandeling door de coalitietroepen van krijgsgevangenen en andere beschermde groepen in Irak' vraagt het ICRC de aandacht van de coalitietroepen voor een aantal ernstige schendingen van internationaal recht. Deze schendingen zijn gedocumenteerd en soms opgemerkt bij bezoeken aan krijgsgevangenen, gewone gevangenen en andere door de Geneefse Conventies voor Oorlogsrecht beschermde mensen. (...)

De belangrijkste schendingen zijn:

Buitensporig geweld tegen beschermde mensen tijdens de arrestatie en hechtenis, dat soms dood en verwonding tot gevolg had.

Het nalaten om familieleden in kennis te stellen van arrestaties, waardoor zowel de persoon die van zijn vrijheid is beroofd als zijn familie verdriet wordt aangedaan.

Fysieke en psychische druk tijdens de ondervraging om informatie te verkrijgen.

Langdurige eenzame opsluiting in cellen die verstoken waren van daglicht.

Hoewel sommige omstandigheden het gebruik van zelfverdedigende maatregelen vereisen, verzamelde het ICRC beschuldigingen over mishandeling in Bagdad, Basra, Ramadi en Tikrit die duiden op een constant patroon van gewelddadig gedrag. De herhaling van dit gedrag door de coalitietroepen (...) lijkt een modus operandi door sommige eenheden te reflecteren. Slechte behandeling tijdens ondervragingen was niet systematisch, behalve als het ging om mensen die gearresteerd waren in verband met veiligheidsovertredingen of een `inlichtingen'-waarde hadden. In deze gevallen liepen de personen een hoog risico te worden onderworpen aan een uiteenlopende reeks van ruwe behandelingen die varieerde van beledigingen tot fysieke en psychologische druk die in sommige gevallen gelijkwaardig aan marteling was.

Het ICRC is eveneens begonnen met te documenteren wat lijkt op het wijdverbreide machtsmisbruik en de slechte behandeling door de Iraakse politie die onder verantwoordelijkheid van de Bezettende Macht staat (...).

In het geval van de `gedetineerden van hoge waarde' die op het internationale vliegveld van Bagdad worden vasthouden, vormt hun doorlopende detentie, enkele maanden na hun arrestatie, in strikte eenzaamheid, 23 uur per dag in cellen en verstoken van zonlicht, een ernstige schending van de Derde en Vierde Geneefse Conventie.

Het ICRC bekeek een aantal schietincidenten met gewone kogels die de dood of verwonding tot gevolg hadden tijdens periodes van onrust die verband hadden met vluchtpogingen of demonstraties tegen de behandeling. Onderzoek door de coalitietroepen wees uit dat het gebruik van vuurwapens legaal was. Echter, niet-dodelijke maatregelen hadden kunnen worden gebruikt om hetzelfde resultaat te krijgen en de onrust te stelpen (...).

Bepaalde inlichtingenofficieren van de coalitietroepen hebben het ICRC verteld dat volgens hun schatting 70 tot 90 procent van de personen die van hun vrijheid zijn beroofd in Irak per ongeluk zijn gearresteerd. Ze schrijven het geweld bij sommige arrestaties toe aan het gebrek aan supervisie.

Sommige officieren vertelden het ICRC dat de wijdverbreide mishandeling tijdens de arrestatie, de hechtenis en de ,,tactische ondervraging'' het resultaat was van een gebrek aan militaire politie die toezicht op de grond kan houden op het gedrag en de activiteiten van de gevechtseenheden, en een gebrek aan ervaring bij de officieren die verantwoordelijk waren voor de ,,tactische ondervraging''.

De methoden die volgens de beschuldigingen het vaakst voorkwamen:

Het van een kap voorzien om mensen ervan te weerhouden te kijken en hen te desoriënteren en ook om hen ervan te weerhouden vrij te ademen.

Het omdoen van handboeien die soms zo strak en zo lang vastzaten dat ze verwondingen veroorzaakten en zenuwbeschadigingen.

Het slaan met harde objecten (waaronder pistolen en geweren), slaan, en schoppen met knie of voet.

Bedreigingen (met mishandeling, vergeldingsmaatregelen tegen de familie executie en overplaatsing naar Guantánamo Bay)

Het uitkleden en meerdere dagen in eenzame opsluiting verblijven. (...) Naakt moeten marcheren voor andere gedetineerden en bewakers, soms met kappen op of vrouwenondergoed over het hoofd.

Het moeten verrichten van vernederende handelingen (...) terwijl bewakers, onder wie vrouwen, lachten en soms foto's maakten.

De praktijken in dit rapport zijn verboden onder internationaal recht. Ze rechtvaardigen serieuze aandacht door de coalitietroepen.

Rapport via www.nrc.nl