Het Beeld

Nieuwsregie is van groot belang in oorlogstijd. De bevestiging door het ministerie van Defensie van het sneuvelen van de eerste Nederlandse militair in Irak kwam gisternacht na Nova en de late journaals (en na de deadline van veel ochtendkranten). Ik ben niet bij voorbaat overtuigd van toeval, ook al dient men eerst de familie van het slachtoffer te verwittigen.

In het tienuurbulletin van het NOS Journaal was voor het eerst sprake van twee Nederlandse gewonden in as-Samawah, Aan het slot van NOVA, rond de klok van elf, meldde Clairy Polak – in navolging van persbureau AFP – dat op de brug over de Eufraat een granaat was gegooid vanaf een fiets. Het late NOS Journaal tegen middernacht noemde voor het eerst een dodelijk slachtoffer, op gezag van een Japans persbureau.

Een half uurtje eerder was RTL Nieuws iets stelliger. Weliswaar sprak Loretta Schrijver van een `mogelijke' dode Nederlandse `soldaat', maar in een telefonisch verslag van correspondent Conny Mus uit Jeruzalem kwam meer informatie los. Hij had een bron uit Camp Smitty aan de telefoon gehad, die wist dat de in het militair hospitaal binnengebrachte zwaargewonde er zeer slecht aan toe was. Mus had ook een week geleden opnamen gemaakt van een Nederlandse jeep die over de desbetreffende brug rijdt. Met andere woorden: RTL Nieuws bewees opnieuw de voordelen van de aanwezigheid van een verslaggever op de plek waar nieuws valt te halen en te verbergen.

De Nederlandse televisie kan zich gaan voorbereiden op het omgaan met nabestaanden van een gesneuvelde beroepsmilitair in Irak. Dat zal onwennig zijn, mogelijk onhandig. Nederland heeft een groot buitenland, en we kunnen er maar niet aan wennen dat het elders gevaarlijker is dan achter de dijken. Dat ervoer bij thuiskomst uit Polen in 1947 de archeoloog Wim Willems, die daar onder de vlag van het Zweedse Rode Kruis Hollandse displaced persons had helpen repatriëren. In de NPS-documentaire De missie Willems van zijn zoon Erik Willems bleken er nog steeds veel bezwaren te zijn tegen zijn optreden als kolonel in een operette-uniform, het aanschaffen van tafelzilver en andere oorlogsbuit tegen schappelijke prijsjes en de algehele afwezigheid van bonnetjes bij de eindafrekening. Het was dezelfde tijd die Willy Lindwer in het slot van zijn documentaire tweeluik Holland, vaarwel! (NCRV) beschrijft. Uit de kampen teruggekeerde joden konden fluiten naar verbeurdverklaarde have en goed.

In het buitenland dienen zelfs de elementen zich te schikken naar de manier waarop wij dingen hebben afgesproken. Een wandeltocht in de Sierra Nevada wordt niet afgelast bij slecht weer. En als deelnemers zich verzetten tegen het oordeel van de reisgids en naar het dal terugkeren, moeten ze zelf hun hotelkosten betalen. De in drie talen en vele media hun gelijk halende wandeldissidenten, de dames Plomp en Van Baar, werden nadat er doden waren gevallen door de rest van de groep genegeerd. Ze hadden namelijk de polderconsensus doorbroken, die zelfs in het hooggebergte gezagsgetrouwheid verordonneert.