Gevangenisregime VS 1

President George W. Bush zegt te `walgen' van de foto's van naakte, vernederde Iraakse gevangenen in de Abu Ghraib-gevangenis. Zijn minister van Defensie Donald Rumsfeld noemt de gewraakte praktijken ,,weerzinwekkend en totaal onaanvaardbaar''.

De vraag is alleen of wat de foto's laten zien naar Amerikaanse maatstaven wel echt zo uitzonderlijk is. In The Prisoner of Sex (1971) beschrijft de Amerikaanse auteur Norman Mailer (The Naked and The Dead) de nasleep van een gevangenisoproer in Long Island City (New York) in 1970. Op het moment dat burgemeester John Lindsay overleg voert met een delegatie van de gevangenen, wordt de opstand met geweld beëindigd: cipiers gaan gevangenen die proberen zich over te geven, te lijf met honkbalknuppels en ijzeren staven. Als de rust min of meer is hersteld, krijgen gevangenen bevel zich uit te kleden. Met de handen op het hoofd moeten de naakte mannen naar het dagverblijf afmarcheren. Een bewaker zegt dan: ,,Iedereen die een erectie krijgt kan terug naar z'n cel.'' Tegelijkertijd worden de gevangenen opnieuw met honkbalknuppels afgerost. Een gevangene verklaart later onder ede: ,,De fysieke pijn was lang niet zo erg als de (seksuele) vernedering.''

Het interessante is dat Mailer – toch voor geen kleintje vervaard – in 1970 eigenlijk niet kon geloven dat zoiets zich in een Amerikaanse gevangenis zou hebben afgespeeld. Maar wie zich vandaag verdiept in discussies op internet over het gevangenisregime in de Verenigde Staten, ontkomt niet aan de conclusie dat wat we nu zien en horen over misstanden in Irak, Guantánamo en Afghanistan ook in tal van Amerikaanse gevangenissen voorkomt – en met een

zekere regelmaat. Alleen, de Amerikanen lijken het niet te willen zien. Toen de Amerikaanse tak van Amnesty International enige tijd geleden een foto van naakte gevangenen in Texas op zijn website toonde, leidde dat tot algemene protesten en werd de organisatie van alle kanten aangevallen – omdat de foto de privacy van de gevangenen zou schenden. Dat Amnesty vernedering, machtsmisbruik en schending van mensenrechten door gevangenisautoriteiten in de VS aan de orde wilde stellen – dat werd genegeerd. Want de Amerikanen willen zich kennelijk niet in dat soort dingen verdiepen.

    • James Kliphuis