De belegger en de magnetron

Het begint af te stompen, die grote bedragen. Maar toch is de 2,6 miljard dollar die de Amerikaanse Citigroup opzijzet voor een schikking in de Worldcom-zaak een schrikbarende hoeveelheid geld. De bank reserveert ook nog eens 3,3 miljard voor onder meer Enron, want ook bij dat schandaal was Citigroup betrokken en lopen de rechtszaken van beleggers.

De pijplijn loopt vol. Los van Amerikaanse zaken als Worldcom, waarbij ook ABN Amro als bank betrokken is, zijn er in Nederland Ahold en Shell, en in de rest van Europa het Italiaanse Parmalat en het Britse Hollinger.

Bij allemaal starten of lopen de inmiddels onvermijdelijke eisen tot schadevergoeding door grote investeerders, en kleine beleggers die zich verenigen in een class action suit. En bij allemaal lijkt er kennelijk voldoende reden om genoegdoening te eisen: fraude, wanbestuur, handelen in strijd met de boekhoud- of beursregels.

Of de eis tot compensatie, die al snel in de miljarden loopt, terecht is moet de rechter beslissen. Maar op de achtergrond sluimert de vraag: kan de belegger nog wel tegen zijn verlies? Aandelen zijn nu eenmaal een riskante belegging. Daarom zit er ook een risicopremie in aandelen, boven een `risicovrij' rendement op veilige staatsobligaties.

Van dat risicobewustzijn is steeds minder terug te vinden. De slachtoffercultuur lijkt nu ook de beleggerswereld in volle hevigheid te veroveren. Eigen beoordelingsfouten, het eigen falen, ja zelfs het inzicht dat beleggingen in verbazingwekkend snel groeiende ondernemingen misschien toch wel een beetje tricky zijn, doen minder ter zake. Introspectie is uit. Er lijkt wel een recht op koerswinst, of tenminste tot vermogensbehoud te ontstaan. Wie zich daar in aangetast voelt, belt zijn advocaat.

Een paar jaar geleden was er de dame die schadevergoeding eiste omdat ze haar hondje in de magnetron te drogen had gezet, en de handleiding van het apparaat niet vermeldde dat dat niet goed is voor hondjes. Of de man die 74.000 dollar schadevergoeding kreeg omdat de eigenaar van de auto waarvan hij de wieldoppen aan het stelen was, onwetend over zijn hand reed. Een frivolous lawsuit wordt dat genoemd, een lichtzinnige aanklacht. ,,Edelachtbare, ik kon mij als belegger niet informeren omdat mijn Fifi over het prospectus plaste, en ik niet was gewaarschuwd dat dergelijke documenten daar niet tegen kunnen.''

Zo lichtzinnig zijn de beleggersklachten niet, maar sommige komen er de laatste tijd wel wat dichter bij in de buurt. Zolang ook op de beurs het slachtofferschap loont, is de hausse in rechtszaken niet voorbij.