Vrees hogere rente door olieprijs

De hoge olieprijs zorgde afgelopen week voor dalende beurskoersen. Dure olie staat vaak synoniem voor minder economische groei, inflatie en voor het spookbeeld van beleggers: een renteverhoging.

Het was de week van de waarschuwingen. Van de nieuwe chef van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en het Internationaal energie agentschap (IEA), tot de president van de Europese Centrale Bank (ECB). Allemaal waarschuwden zijn voor hetzelfde: de olieprijs loopt zo hoog op dat het gevaar van inflatie toeneemt en het wereldwijde economisch herstel schade wordt berokkend.

De reactie op de effectenbeurzen was voorspelbaar en dus zagen beleggers hun investeringen opnieuw in waarde dalen. Op het Damrak sloot de AEX-index gisteren op 337,97 punten terwijl de beursgraadmeter de week op 341,41 punten was begonnen. De belegger gaat nog bange weken tegemoet. Niet alleen zal de rekening aan de benzinepomp hoger zijn, maar de onrust die de markten in zijn greep houdt, zal aanhouden waardoor koersdalingen aannemelijk zijn. Alleen de beleggers in Koninklijke Olie kunnen hopen dat de dure olie ervoor zorgt dat het fonds beter gaat presteren.

De belangrijkste boosdoener voor de onrust is de olieprijs. Deze is al maanden aan het stijgen, maar reikte de afgelopen dagen tot bijna 40 dollar per vat, het hoogste niveau sinds oktober 1990, enkele maanden voordat de geallieerden begonnen met de bevrijding van Koeweit tijdens de eerste Golfoorlog. De redenen voor de prijsstijging zijn divers en variëren van een terroristische aanslag in Saoedi-Arabië, een enorme toename van de vraag uit China, de spanningen in Irak en het gebrek aan raffinagecapaciteit in de Verenigde Staten. 's Werelds grootste energieconsument staat vlak voor het zomerseizoen wanneer de Amerikanen massaal met de auto op vakantie gaan. Het land heeft dan behoefte aan grote voorraden benzine, voorraden die er momenteel niet zijn.

Analisten en experts verwachten niet dat de olieprijs snel zal dalen. In de prijs zit een risicopremie van zo'n 8 dollar door de spanningen rond de olierijke Perzische Golf en het ziet er niet naar uit dat deze zullen afnemen. Bovendien is er weinig overcapaciteit voorhanden waardoor er geen extra olie op de markt kan worden gebracht.

De sterke stijging zorgde deze week voor bezorgde woorden. De olieprijs zorgt ervoor dat de inflatie toeneemt, zei ECB-president Trichet, het IEA verklaarde dat de hoge werkloosheid mede te wijten is aan de dure grondstof en de nieuwe IMF-directeur Rato waarschuwde dat de olieprijs het toch al fragiele economisch herstel schade toebrengt. In Nederland, waar de economische groei achterblijft, hebben bedrijven bovendien ook last van een extra factor: de arbeidsinkomenquote – die aangeeft hoe duur arbeid is – staat momenteel weer bijna op het peil van de crisisjaren van begin jaren tachtig, rond de 87 procent.

Een stijgende inflatie staat vrijwel altijd garant voor dalende koersen omdat het de kans op een renteverhoging vergroot. De speculaties hierover – met name in de VS waar de rente historisch laag staat – doen al wekenlang de ronde en zorgen voor nervositeit.

Een hogere rente maakt het voor beleggers minder interessant geld te investeren in aandelen en voor bedrijven wordt het duurder om geld te lenen waardoor er minder kapitaal is voor expansie.

In de toch al nerveuze week leek het alsof de Britse centrale bank de waarschuwingen van de centrale bankier en IMF-voorman extra kracht wilde bijzetten. De Bank of England verhoogde de rente donderdag met een kwart procentpunt naar 4,25 procent. De belangrijkste reden voor de verhoging: het onder controle houden van de inflatie.

    • Heleen de Graaf