Politieke realiteit redt Rumsfeld uit schande

De eer van de VS staat door `Abu Ghraib' ter discussie. Minister van Defensie Rumsfeld liet het Congres gisteren weten niet op te stappen.

Wordt Abu Ghraib het My Lai van de Irak-oorlog? Zijn Amerikanen in staat tot misdrijven tegen de menselijkheid? Het zijn vragen waar Amerikanen begin vorige week niet over piekerden. Gisteren begon het Congres de rekening op te maken van de ergste nationale schande sinds de Vietnam-oorlog.

Donald Rumsfeld, lang de spreekstalmeester van de regering-Bush, restte tegenover het Congres één kunstje: voorwaarts vluchten. Er zijn meer foto's én video's van verwerpelijke praktijken binnen de Abu Ghraib-gevangenis in omloop, waarschuwde hij. Als die uitlekken, wordt alles nog erger.

Het leek een laatste poging tot `shock and awe' van de minister van Defensie, die op 19 maart 2003, tegen vrijwel unaniem advies van zijn generaals, met een betrekkelijk klein leger het Irak van Saddam Hussein binnentrok. Hij vertrouwde op het hightech-leger van de 21ste eeuw. Eerder had hij de generaal die zei dat het bezettingsleger twee of drie keer zo groot moest zijn buiten de orde verklaard.

De werkelijke inzet bij ruim zes uur hoorzittingen van de Senaat en het Huis van Afgevaardigden was gisteren de eer van de Verenigde Staten. En, de vraag naar de competentie van de regering. Bij gebrek aan snelle antwoorden op die grote problemen domineerde de vraag of de minister van Defensie nog langer de beste man was om de strijdkrachten van het machtigste rijk op aarde te sturen.

,,Als ik niet meer effectief zou zijn, zou ik binnen een minuut aftreden'', bood Rumsfeld aan. ,,Maar niet omdat mensen proberen er politieke munt uit te slaan.''

Daarmee gaf de minister van Defensie exact aan waarom hij er nog zit, ondanks de scepsis van veel Republikeinen, en de roep om zijn vertrek van vooraanstaande Democraten en verschillende grote kranten.

Als Donald Rumsfeld meester van het Pentagon blijft, is dat omdat president Bush in november herkozen wil worden, omdat leden van het Congres op diens jaspanden naar een nieuwe zittingsperiode willen glijden, omdat hij te veel weet. Niet omdat hij in zijn optreden voor het Congres zo'n briljante verdediging voerde. Hij zag de foto's van vernedering en verkrachting door Amerikaans militair en burgerpersoneel ook pas toen zij gingen circuleren in de media.

De omvang van de Abu Ghraib-ramp voor het aanzien van de VS werd deze week vooral gesymboliseerd door iets wat níét gebeurde.

[vervolg CONGRES: pagina 5]

CONGRES

'De waarheid zal uiteindelijk winnen'

[vervolg van pagina 1]

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington zag er van af zijn jaarlijkse mensenrechten-rapport te publiceren. Daarin wordt de rest van de wereld doorgaans de maat genomen. Dit jaar klaagden Amnesty, Human Rights Watch en andere organisaties bij president Bush.

Hoe gaat u de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten in de wereld herstellen?, vroeg het ene na het andere lid van het Huis. Door morgenochtend weer met frisse moed te beginnen, en het beter te doen, antwoordde Rumsfeld. ,,De waarheid zal uiteindelijk winnen. Amerika is niet wat er fout is met de wereld. De mensen staan in de rij om tot dit land te worden toegelaten. Omdat zij weten dat hier respect bestaat voor mensen.''

De minister van Defensie had zich in beide hoorzittingen omringd met meer onderscheidingen, sterren en strepen dan in één dagbepakking te vervoeren zijn. Veel antwoorden waren procedureel, maar de verdedigingslijn was duidelijk: alle soorten verontschuldigingen, afschuwelijk, in strijd met de meest fundamentele Amerikaanse waarden, hadden we die foto's maar eerder gezien, dit was het perverse werk van enkelingen, laten we die gevangenis met de grond gelijk maken.

Rumsfeld wilde de indruk wegnemen dat de media de waarheid naar buiten hadden geforceerd. Zodra een intern krijgsmachtonderzoek naar vermeend Amerikaans wangedrag in de Iraakse gevangenis was ingesteld, in januari, was daar in Bagdad mededeling van gedaan. Toen in maart strafonderzoek volgde, was het opnieuw gemeld. Maar de beelden, die de walgelijke werkelijkheid bij de verhoren van gevangenen zichtbaar maakten, bleven `ergens in het apparaat' hangen, totdat The New Yorker en CBS ze publiceerden.

Rumsfeld had geen overtuigend antwoord op de vraag waarom hij de rapportage over die zware vermoedens niet had gelezen, waarom hij niet had geëist de feiten sneller en completer te kennen. Hij pleitte een soort emotioneel analfabetisme: alleen beelden kunnen het verstand en de zintuigen prikkelen. Hij en de president en het Congres waren in het duister gelaten door de procedures.

Die poging collectieve onwetendheid te bepleiten werd gisteren ondermijnd door het uitlekken en later de publicatie van een rapport van het Internationale Rode Kruis dat van maart tot november 2003 onderzoek had gedaan in gevangenissen in Irak. Conclusie: in Abu Ghraib en meer gevangenissen werd stelselmatig bruut opgetreden om bekentenissen los te krijgen. De Amerikaanse regering kreeg dat rapport in februari. En zweeg tot de beelden naar buiten barstten.

De sadistische, bestiale, pornografische feiten staan koel opgesomd in het rapport van generaal Taguba het rapport dat Rumsfeld tot deze week alleen in samenvatting had gelezen. Maar dat was niet het eerste rapport. Naar verluidt stond in een eerdere interne studie van de manier waarop informatie werd verkregen van Iraakse verdachten juist aanbevolen om hen in gevangenschap `soft' te maken voor effectiever verhoor. De ex-commandant van het kamp Guantanamo nam niet voor niets de leiding in Abu Ghraib over.

Terwijl Rumsfeld en zijn top er gisteren alles aan deden de president, maar ook zichzelf buiten schot te houden, en te wijzen naar geïsoleerde gevallen van wangedrag, zijn er genoeg openbare feiten die wijzen op een overtuiging van deze regering dat in de oorlog tegen het terrorisme, waar de oorlog tegen Irak als een onderdeel van wordt gezien, de Conventies van Genève en andere elementen van het internationaal (oorlogs)recht én de Amerikaanse rechtsstaat niet van toepassing zijn.

Daarom hebben de gedetineerden op Guantanamo en sommige van terrorisme verdachte Amerikanen in Amerika geen toegang tot de Amerikaanse rechter bij het Supreme Court zijn zaken aanhangig om uit te maken of in overeenstemming met de Amerikaanse Grondwet. Een aantal verdachten die direct na de aanslagen van 11 september 2001 zonder aanklacht is vastgezet in een speciale afdeling van de federale gevangenis in Brooklyn, zijn ook gemarteld. Aldus de inspecteur van de Amerikaanse justitie in een gedetailleerd rapport eind vorig jaar.

Nood plaatst Amerika boven de wet. Niet het aanblijven van minister Rumsfeld, maar het handhaven van dat principe zou wel eens kunnen bepalen hoe het met Amerika's gezag in de wereld verder gaat. De discussie daarover begint nog maar net.