Nederland staat geen andere cultuur toe

Is de vernederlandsing van Suriname gelukt? En kun je de houding van de koloniale machthebbers van toen vergelijken met die van de autochtone Nederlander van nu? Ja, zeggen de documentairemakers Thijs en Bart Brandsma in het tweeluik De Geslaagde Nederlander, waarvan de Nederlandse Moslimomroep (NMO) vandaag het eerste deel uitzendt. De oversteek van Brandsma en Brandsma naar Suriname werd ingegeven door hun weerzin tegen het agressieve en moeizame integratiedebat zoals dat plaatsvindt in Nederland. Met integratie bedoelen we volgens hen dat migranten zich moeten aanpassen, dat ze moeten vernederlandsen. En als dat niet goedschiks kan, dan maar kwaadschiks. Daarmee is integratie naar hun idee vooral een allochtonenprobleem. Deze moeten zich aanpassen, de autochtonen hoeven niets. Volgens de programmamakers komen de identiteiten van de nieuwkomers hierdoor in de knel. De Nederlandse identiteit is immers de norm. Met andere identiteiten weten we geen raad.

Datzelfde gebeurde in Suriname, betogen Brandsma en Brandsma. Daar probeerde Nederland al eens een bevolking te vernederlandsen en etnische groepen aan te passen aan de Nederlandse norm. De koloniale strategie van toen is volgens hen nu weer bijzonder actueel. Ze krijgen gelijk van de Chinese psycholoog Nga Fu, de Creoolse geschiedkundige Caprino, de Hindoestaanse leraar Nederlands Parabirsing, de Javaanse schoolkinderen Towikormo en Soemotinojo en de Hollandse plantagebaas Eerkens. Ook zij denken dat Nederlanders niet bereid zijn om ook maar een duimbreed in te schikken. Ze zijn immers superieur.

Het lijkt een origineel idee. Aan de hand van een historisch voorbeeld laten zien dat het een waanbeeld is dat integratie alleen eisen stelt aan de nieuwkomers. Maar toch wringt het in de tweeluik. De programmamakers hebben wel erg veel tekst nodig en ze laten de geïnterviewden in Suriname wel erg kritiekloos aan het woord om ons volledig te overtuigen. Dat wat Nederland in Suriname deed, een land koloniseren en een bevolking vernederlandsen, valt, zo blijkt, niet helemaal te vergelijken met de integratieproblematiek van nu. Wat overeind blijft is hun boodschap: je kan niet alleen eisen stellen aan allochtonen, ook van de autochtone Nederlanders wordt verwacht dat die mee veranderen. Volgens twee kenners van het integratiedebat: Anil Ramdas (directeur van de Balie) en Dyab Abou Jahjah (voorman van de Arabische Europese Liga) reageren Nederlanders zo krampachtig omdat ze bang zijn om overschaduwd te worden door al die buitenlanders. Ramdas: ,,Om houvast te vinden, verheffen ze zichzelf tot norm.''

De Geslaagde Nederlander, NMO, Ned.1, 12.00-12.30u.

    • Froukje Santing