Moskee 3

Nee, geen heimweemoskee en ook geen poldermoskee. Beide ontwerpen halen het niet bij de moskee van Samarra, de Mezquita in Cordoba of het Institut du Monde Arabe in Parijs, om maar een paar islam-meesterwerken te noemen.

Ik vind het prettig dat er eindelijk eens iets geschreven wordt over de lelijkheid van Nederlandse moskeeën. Niet één van de moskeeën die ik ken komt verder dan het cliché met een koepel en minaretten en zelfs dat cliché wordt over het algemeen met karigheid (veel verf en goedkope tegeltjes) bereikt.

Het stuk roept de discussie op maar het lijkt of we alleen tussen de genoemde voorbeelden kunnen kiezen. Ik denk dat wat alle Nederlandse moskeeën tot nog toe missen, is een combinatie van symboliek en eigentijdsheid.

De drie bovengenoemde meesterwerken bezitten deze combinatie. Symboliek is onmisbaar om de identiteit van de religie te verbeelden en om zichtbaarheid te garanderen. Eigentijdsheid, bijvoorbeeld door een relatie met de techniek en/of door een vernieuwing op het gebied van vorm en inhoud, kan onder andere bijdragen aan de verankering en emancipatie van de gelovige in de (vijandige) Nederlandse maatschappij van vandaag.

Dit is echt een enorm dilemma voor de architect, die immers getraind is in of het één of het ander. De `heimweemoskee' en de 'poldermoskee' missen deze combinatie en zijn dus allebei niet voorbeeldig te noemen. Bij het ontwerp van de architecten Molenaar & Van Winden overheerst de symboliek en is eigentijdsheid duidelijk niet nagestreefd. De architecten Hammiche en Erkoçu tonen een hedendaagse houding: de glazen gevels verbeelden openheid en leggen een (onbedoelde?) relatie met de moderne protestantse kerken in Nederland. Wat deze moskee echter lijkt te missen is (een interpretatie van) de traditionele symboliek. Het gebouw doet zich voor als een museum of een theater. Zou een islamitische gemeenschap zich hier thuis kunnen voelen?