Hollands dagboek: Marianne van den Anker

Eén maand is senior-organisatie- adviseur Marianne van den Anker (33) wethouder Veiligheid en Volksgezondheid in Rotterdam. Een `jonge, dynamische en oplossings- gerichte vrouw', zo typeert fractievoorzitter Ronald Sørensen (Leefbaar Rotterdam) zijn wethouder. Van den Anker is nog druk met beeldvorming. `Politiek is geen theater. Daarvoor zijn de emoties te echt. Bovendien is het slecht voor het imago.'

Woensdag 28 april

Het is een grootse dag: twee ministers bezoeken Rotterdam om te vertellen dat Rotterdam wordt beloond voor het aankaarten van de buitenmaatse grote-stadsproblemen. Een beloning op drie terreinen: er komt een uitzonderingswet waardoor we de stad een nieuwe impuls kunnen geven, Rotterdam heeft moed gehad en lef getoond, da's niet zo maar een compliment en Marco Pastors (wethouder Fysieke Infrastructuur, Leefbaar Rotterdam) wordt genoemd als de grondlegger van deze wet. Een gevoel van rust, gepaste trots en blijdschap overvalt me. Ik heb er niets aan gedaan, maar we kunnen op korte termijn wel grote sprongen vooruit maken. Mijn portefeuille Veiligheid en Volksgezondheid begint langzaamaan als vaste grond onder mijn voeten te voelen, hoewel ik de afgelopen weken bij tijd en wijlen kopje onder ging van alle indrukken, mensen en informatie. Soms hield ik me vast aan details om, paradoxaal genoeg, nog enig gevoel van overzicht te hebben. Soms zag ik de grote lijn en was ik aan de toekomst van de stad aan het bouwen. De eerste kennismakingsgesprekken waren zeer inspirerend en onderhoudend. Ik heb wel veel ambtenaren gezien en weinig mensen die in de stad leven, wonen en werken.

Donderdag

Het is feest in het stadhuis: het regent lintjes, ook onverwachte lintjes, voor de burgemeester bijvoorbeeld. Omringd door familie ontvangt hij, volslagen verrast, een koninklijke onderscheiding. Het contrast met een spannendde raadsvergadering twee uur later kan haast niet groter. De kritiek van de oppositie op het college is niet mals. Achteraf wordt door een aantal politici gezegd: ,,Dat hoort erbij en is allemaal theater.'' Natuurlijk hoort het erbij dat de gemeenteraad controleert. Maar dat het theater is, geloof ik niet, daarvoor zijn de emoties te echt. Bovendien vind ik het slecht voor het imago van de politiek. Het is geen theater en ook geen slangenkuil, wespennest, leeuwenkuil of welke andere metafoor daar ook voor gebruikt mag worden. Als geen ander hoort het bestuur van een stad of land onbetwist en onbesproken te zijn. Anders is er geen vertrouwen en zonder vertrouwen ben je niet geloofwaardig. Dat is wat anders dan gezag hebben of uitstralen, hoewel het een niet zonder het ander kan. Toen ik solliciteerde voor deze functie werd ik door bijna iedereen gewaarschuwd, zowel door vrienden die niets met de politiek te maken hebben als door politici als door mensen uit mijn professionele netwerk. De meest negatieve kwalificatie: politiek is corrupt. Voor mij aanleiding om te proberen dat beeld de komende twee jaar te veranderen. Gelukkig denkt niet iedereen zo negatief. In al mijn frisheid denk ik: elke negatieve associatie met de politiek is er één teveel. Dat ik deze ambitie moet bijstellen staat buiten kijf, maar zonder ambities kom je nergens.

Vrijdag

Alweer feest, nu vanwege Q-day. Daar heb ik niets mee, maar wel met de traditionele vrijmarkten, festivals en sfeer in de stad. Heerlijk. Lekker scharrelen, broodje hier, drankje daar en alles is oranje. Ik heb erg uitgekeken naar vandaag. Geen afspraken, een dag geen stukken lezen, alle uitnodigingen afgeslagen en met man en kids op pad. Wat later dan gepland, maar dat gaat bij ons altijd zo. We zijn niet van die ochtendmensen en als we vrij zijn dan duurt het uren voor iedereen is aangekleed, er wat boterhammen in zitten en de tas met luiers, rozijntjes etc. is gepakt. 's Ochtends naar een markt bij ons in de buurt. Een paradijs voor kinderen. Er was niet alleen veel leuke troep te koop voor weinig (ben gezwicht voor een gele plastic kruiwagen van 1 euro), maar er werd ook gemusiceerd door kinderen (zo'n oud-hollandsch lied op een snerpende viool). 's Middags met twee vriendinnen de stad in. Die schieten er nu bij in, waardoor het extra bijzonder was om ze te zien en bij te beppen over de zin en onzin van ons leven en de hectiek van alledag.

Zaterdag

Ik heb me verslapen; een kwartier te laat op de markt waar we met een mobiele interactieve kar voor de bibliotheek staan. Eindelijk contact met de mensen in de stad. Voorbijgangers kunnen reageren op een stelling, er liggen folders en mensen kunnen met mij in gesprek gaan, via de camera of persoonlijk. Het gaat over veiligheid, preciezer: over het veiligheidsgevoel. Een bekende hypothese is dat een deel van ons veiligheidsgevoel niet gebaseerd is op feiten, maar op de beleving die we hebben van de kans dat iets gebeurt. Die kans schatten mensen te hoog in als we het afzetten tegen de feitelijke kans slachtoffer te worden van criminaliteit, waardoor het gevoel van onveiligheid groter is dan zou hoeven. Mensen die een negatieve ervaring hebben opgedaan, vinden het moeilijk(er) om weer vertrouwen te krijgen in zichzelf, de medemens en het bestuur van de stad waar ze de politie ook onder rekenen. Er waren veel positieve reacties, bijvoorbeeld dat de stad na koninginnedag meteen schoon was, wat wederom een bevestiging is voor het verband dat bestaat tussen een gevoel van veiligheid en een schone stad. Dat er de afgelopen twee jaar resultaten zijn geboekt met conducteurs op de tram, meer blauw op straat, camera's, preventief fouilleren, strenge aanpak huisjesmelkers etcetera. Bijna unaniem wilden de mensen meer zelf doen en meer betrokken worden bij het bedenken en uitvoeren van het veiligheidsbeleid. Dat is precies de kant die ik ook op wil, een impuls geven aan de medeverantwoordelijkheid van iedereen. En dan te bedenken dat ik op deze Dag van de Arbeid op de kop af één maand wethouder ben.

Zondag

Hoe snel kan het gaan. Elke zondagavond, als de kinderen naar bed zijn, gaan de tassen open en begint het lezen, nadenken en schrijven. Ook nu realiseer ik me hoe anders dit werk is, ik was organisatieadviseur aan de politieacademie. De mensen, de onderwerpen, het niveau waarop je acteert. Het is een grote verantwoordelijkheid die ik graag draag, maar die me ook kwetsbaar maakt. Hoeveel informatie heb je nodig om een verantwoorde beslissing te kunnen nemen en wat is de kwaliteit van de informatie op basis waarvan je beslissingen neemt? Dit college onderscheidt zich als geen ander daar waar het gaat om keuzes maken, meetbaarheid en verantwoordelijkheid, met een voortdurende aandacht voor de kwaliteit van de gegevens. Dat is goed, maar daardoor moeten we er ook met elkaar voor waken dat er geen papieren werkelijkheid ontstaat die ver afwijkt van de feitelijke werkelijkheid. Dat is althans waar de criticasters van prestatiecontracten voortdurend op wijzen. En waarom zou je daar niet iets mee doen?

Maandag

Vandaag loopt anders dan gepland. Elke maandag starten we (nu voor de vijfde keer) met een agendaoverleg. De komende week wordt doorgenomen plus bijzondere agendaverzoeken. Hoe noodzakelijk goede ondersteuning is, blijkt keer op keer. Daarna volgt een vergadering over de veiligheidsindex die 17 mei wordt gepresenteerd. Twee interviews gegeven. Een vergadering met de Stuurgroep Veilig, wat één-op-één-besprekingen, de zogenaamde bila's, waarbij korte klappen gemaakt kunnen worden over voortgang en ik antwoord krijg op vragen die ik heb gesteld. Nog een paar handtekeningen gezet onder brieven die ik al had gezien, maar die nog wat aanpassing vergden en toen bleek dat ik eerder klaar was dan gepland.

Wat te doen?

Spontaan naar Havenzicht, de nachtopvang voor daklozen: telefoontjes gepleegd, omdat het niet gebruikelijk is dat een wethouder zomaar langskomt. Voor mij juist heel normaal. Ik vind het niet noodzakelijk dat voor elk werkbezoek allerlei voorbereidingen worden getroffen en dat er per se een directeur aanwezig is. Havenzicht is een nachtopvang in Rotterdam waar 42 mensen tegen betaling kunnen overnachten en wat kunnen eten. Om 17.00 verzamelen alle daklozen zich voor de deur in een stalen kooi. Ik praat met hen, een aaneenschakeling van treurige verhalen, afgebroken levens en verslaving. De schuld van iedereen, ouders, vrienden, maatschappij, slechts twee mensen geven aan dat ze zelf medeverantwoordelijk zijn voor hun leven. Op de verpleegafdeling ligt iemand dood te gaan. ,,Het kan vannacht afgelopen zijn'', zegt een van de medewerkers. Hoe houd je dit vol? Door een goed team te vormen en met elkaar naar de begrafenis te gaan ter afsluiting van een leven dat kansvol was en dramatisch eindigde.

Dinsdag

Vreemde dag vandaag. Dat hangt samen met 4 mei: er zijn veel plechtigheden vandaag, veel herdenkingen en het vergadertempo ligt lager. Weer twee interviews gegeven en dat is best lastig zo'n maand na aanvang. Heb het gevoel dat ik steeds meer tot de kern kom tijdens al die `kennismakingsinterviews'. En lastig blijft het ook: als de journaliste opschrijft dat ik niet naar de herdenkingsbijeenkomst ga die middag omdat ik me niet lekker voel, weet ik dat veel mensen me dat kwalijk zullen nemen. Toch besloten om dat gewoon in het interview te laten staan. Er staan genoeg andere dingen in waardoor er toch een compleet beeld van me word geschetst. En mensen die iets op je aan te merken willen hebben, kunnen altijd iets vinden.

Woensdag 5 mei

Interviews geven, debatten bijwonen, met een debatmobiel de straat op – het is allemaal een vorm van verantwoording afleggen. Ik heb bij m'n aantreden gezegd dat ik het belangrijk vindt dat de burger ziet en hoort wat er in de stad gebeurt en wat de overwegingen zijn om tot beslissingen te komen. Dus zat ik vanavond op de barkruk in Club Math, het café dat Nico Haasbroek (oud-hoofdredacteur Journaal en Radio Rijnmond) en zijn vrouw Mieke van der Linden hebben opgezet om de sociale binding in het Mathenesserkwartier te versterken. En als je naar de bezoekers kijkt, dan lijkt dat aardig te lukken. Ook het feit dat mensen van elders uit de stad deze plek opeens weten te vinden, geeft de buurt in één keer net dat beetje extra. Gek genoeg blijkt tijdens de discussie dat het uitdragen van waar je mee bezig bent, niet door iedereen evenzeer gewaardeerd wordt, dat dat soms als propaganda wordt ervaren. Tja. In dit geval bood ik een dwangsom die voor een huisjesmelker was bedoeld, symbolisch aan de deelgemeentevoorzitter aan. Aan de huisjesmelker zelf overhandigen was uit privacy-overwegingen niet mogelijk. Toch wil ik hier graag aandacht voor. Want ik weet dat de mensen in de wijk veel last ondervinden van die huisjesmelkers en ik wil dus dat ze weten dat de overheid er iets aan doet. Daardoor ontstaat vertrouwen en dan doen burgers zelf ook weer mee, in plaats van aan de kant te blijven staan. Met wat minder pessimisme en cynisme komen we volgens mij verder.

Gek dat uitleggen waar je mee bezig bent, soms als propaganda wordt ervaren