Dit is voor iedere Arabier onaanvaardbaar

In Oost-Jeruzalem heerst verbazing over de naïviteit van degenen die woedend zijn over de foto's van mishandelde Irakezen. Maar men is vooral gefascineerd over de aanwezigheid van een vrouwelijke soldaat op de foto's.

In het internetcafé aan de Umar ibn Al-As in Oost-Jeruzalem klikt Mustafa Kuba op de website van The Washington Post van foto naar foto uit de Iraakse Abu Ghraib-gevangenis. ,,Dus er is verschil door wie je bezet wordt? Door Bush of door Saddam Hussein?'', vraagt hij als hij terugbladert naar de foto waarop soldaat Lynndie England van de 372ste Militaire Politiecompagnie een Iraakse man aan een hondenriem vastheeft. ,,Ik ben helemaal niet verbaasd, een bezetting is een bezetting en dan worden er altijd gevangenen gemarteld en onschuldigen gedood,'', zegt de student politicologie kalmpjes.

Hij heeft familie in het Palestijnse Tulkarem, een oom en twee neven zitten al meer dan een jaar in administratieve hechtenis in een Israëlische gevangenis zonder uitzicht op proces en zonder te weten wat hun ten laste wordt gelegd. ,,Kent Bush het gezegde niet dat als je wil dat anderen je respecteren jij eerst respect moet hebben voor die ander?'', peinst hij hardop bij de foto waarop een vrouwelijke soldaat wijst naar de genitaliën van een naakte gevangene. De aanwezigheid van de vrouw vindt hij fascinerend en deze serie had hij nog niet gezien op Al-Arabiya, een van de Arabische satellietstations.

Woede is niet de juiste omschrijving voor de stemming in dit internetcafé, er is eerder sprake van machteloos cynisme over de dubbele moraal, gekoppeld aan herkenning en verbazing over de veronderstelde naïviteit van degenen die geschokt en woedend zijn over de foto's. ,,Dit zijn dus de grote bevrijders, die de arme Irakezen een nieuw leven hebben gegeven? Dit zijn de edelmoedige Amerikanen die de Arabische wilden komen ontwikkelen? Bezetters gebruiken door de geschiedenis heen al dit soort methodes'', weet Sawfat Dahlan, student Arabische literatuur, die achter een belendende computer zit en intussen mailt met familie in Hebron: ,,Bush en de Amerikaanse soldaten zijn als inktdruppels in een kruik schoon, helder water.''

Mustafa en Sawfat twijfelen geen moment aan de echtheid van de foto's en weten zeker dat de soldaten erop uit waren de Irakezen tot op het bot te vernederen. Naakte mannen in suggestieve homoseksuele poses, naakte mannen die bovendien worden vernederd door een vrouw. ,,We hoorden en lazen in de media al allerlei verhalen over de behandeling van gevangenen, dus het is allemaal niet echt een verrassing, maar toch is iedereen door de foto's geschokt en dat heeft te maken met die vrouw en met die naakte mannnen. Geweld zien wij hier iedere dag op straat en op televisie, maar dit is voor iedere Arabier totaal onaanvaardbaar. Ik zou niet willen dat mijn zusters deze foto's zien'', zegt Mustafa.

De vraag of president Bush nu wel of geen excuses heeft gemaakt en wel of niet de verantwoordelijke soldaten zal laten vervolgen, lijkt de meningen nauwelijks te beïnvloeden. Irak is immers nog steeds bezet, de gevangenissen zitten nog altijd vol en de Verenigde Staten steunen Israël met meer inzet en overtuiging dan ooit tevoren. De tegenwerpingen dat in Arabische en Palestijnse gevangenissen mensenrechten op grote schaal worden geschonden en dat in de Palestijnse gebieden standrechtelijke executies plaatsvinden van collaborateurs worden weggelachen.

Sawfat, de literatuurstudent: ,,Maar Bush is toch de bevrijder, de verjager van de barbaarse tiran Saddam Hussein. Wij weten hoe het toegaat in onze gevangenissen, wij weten dat de Arabische leiders wrede dictatoren zijn. Iedereen hier in Palestina weet hoe de vorige koning van Jordanië duizenden Palestijnen heeft afgeslacht. En iedereen ziet nu dat de Amerikanen helemaal niet zoveel beter zijn.''

Surfend naar het tweetalige Arabische Media Internet Netwerk stuiten we op een column van dr. Azmi Bishara, Israëlisch-Arabisch lid van de Knesset. ,,Het feit dat gewone, jonge mensen, zelfs vrouwen, betrokken zijn bij martelingen is blijkbaar een vorm van democratie, van gelijke rechten voor mannen en vrouwen van alle leeftijden. Misschien is het te oosters om te denken dat martelingen het exclusieve domein zijn van mannen met grote snorren. Misschien moeten we onze geesten openen, en politiek correcter zijn en gelijke rechten gunnen aan mannen én vrouwen van alle leeftijden'', aldus Bishara die in de foto's niets anders ziet dan een haatdragende poging de Arabieren te vernederen.

Dat is een echo van de talrijke reacties in de Palestijnse en Arabische media. In het Jeruzalem Media Center, niet ver van het internetcafé, worden de media in het Midden-Oosten nauwgezet gevolgd. Het Egyptische dagblad Al-Ahram, waarvan de artikelen vaak door de Palestijnse kranten worden overgenomen, dringt aan op een onderzoek door een onafhankelijk, internationaal tribunaal dat de betrokken soldaten ook moet berechten. Al-Dustour in Kaïro denkt dat de onthullende foto's een ,,aardschok hebben veroorzaakt'' en dat de soldaten ,,de kinderen zijn van de Ku Klux Klan'', de extreem-rechtse Amerikaanse beweging die zich in de vorige eeuw op gewelddadige wijze verzette tegen de gelijkberechtiging van Afrikaanse Amerikanen. Al-Ahram en Al-Dustour vinden bovendien dat de Amerikanen zo snel mogelijk uit Irak moeten vertrekken.

De Dar Al-Hayat in Londen ziet in de bezetting en de wijze waarop gevangenen worden behandeld ,,het Amerikaans-Israëlische model''. Columnist Abdulwahab Badrakhan schrijft in deze Arabische krant: ,,Duizenden gevangenen worden zonder proces vastgehouden, woedende soldaten zinnen op wraak, militaire commandanten laten martelingen toe, dagelijkse gevechten tussen militaire bezetters en groepen burgers. Het Amerikaans-Israëlische model.'' In Jordanië, Libanon en Syrië wordt in schimpende commentaren ,,de Amerikaanse democratie van raketten, Apache-helikopters en schandalige praktijken in gevangenissen'' (Al-Thawra in Damascus) gehekeld. Op islamitische websites, zoals Al-Ansar en Islam Online, worden de aanwezigheid van de Amerikanen in Irak en de foto's beschouwd als ,,de praktijken van de teruggekeerde kruisvaarders''.

Het internetcafé in Oost-Jeruzalem gaat donderdagavond eerder dicht in verband met de vrijdagse gebeds- en rustdag. Op straat zeggen Safwat en Mustafa het met al die commentaren eens te zijn. Mustafa: ,,Maar het zijn alleen maar woorden, woorden en nog eens woorden. De Arabische regiems doen toch niets. De Irakezen moeten uiteindelijk zichzelf bevrijden. Net als de Palestijnen.''

    • Oscar Garschagen