Complexe afweging bij voordracht

Officieel is de samenstelling van de nieuwe Europese Commissie pas aan de orde op het moment dat er een nieuwe voorzitter is benoemd. Dit zal gebeuren tijdens de top van Europese regeringsleiders op 17 en 18 juni in Brussel. De man (er circuleren tot nu toe slechts de namen van mannen in het Brusselse circuit) die daar uitrolt zal zich vervolgens gaan bezighouden met de samenstelling van zijn team.

Het gaat daarbij om personen en posten. Dat laatste is dit keer meer gecompliceerd dan anders, omdat de Europese Commissie als gevolg van de uitbreiding van de Europese Unie wordt vergroot tot 25 leden. Het zal leiden tot een herverdeling van portefeuilles. Daarnaast speelt ook nog de wens van Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland om een `supercommissaris' voor economische ontwikkeling (die tevens vice-voorzitter moet zijn) aan te stellen, nog een rol.

De afweging die elke lidstaat van de Europese Unie zal moeten maken is of men primair op een bepaalde portefeuille wil inzetten of een persoon naar voren wil schuiven. Direct na zijn benoeming begint de nieuwe voorzitter met een consultatieronde bij de lidstaten. De landen zullen uiteindelijk een voordracht doen. Bij de Europese Commissie die vijf jaar geleden aantrad was eerst de naam van Bolkestein bekend en daarna pas werd bekend wat voor functie hij ging bekleden.

In de voorstellen om het besluitvormingsproces in de Europese Unie te verbeteren krijgt de voorzitter van de commissie een sterkere rol. Zo mag hij straks van de lidstaten een lijst met meerdere kandidaten verlangen zodat hij zelf personen bij portefeuilles zal kunnen zoeken.

De Europese Commissie die per 1 november van dit jaar aantreedt wordt echter nog volgens de oude regels opgesteld waarbij de voorzitter geen zeggenschap heeft bij de voordrachten van individuele landen. In het verleden is het ook wel gebeurd dat nadat alle commissarissen benoemd waren, zij zelf als groep de portefeuilles onderling gingen verdelen. Deze zogeheten `nacht van de lange messen methode' is inmiddels in onbruik geraakt.

Als de Europese Commissie is samengesteld moet het Europees Parlement er zijn goedkeuring aan hechten. Daarbij mag het Parlement individuele leden van de commissie niet vetoën.

Het enige dat het parlement dan kan doen is de hele commissie wegsturen.