Bingospel is ommekeer voor president Lula

De Braziliaanse president kreeg deze week voor het eerst geen politieke steun in de Senaat. Het geduld van de Brazilianen met Lula raakt langzaam op.

Landlozen, gokkers, daklozen, arbeiders, ambtenaren en voormalige partijgenoten, steeds langer wordt de rij van mensen die zich keren tegen de anderhalf jaar geleden aangetreden president van Brazilië, Luiz Inácio Lula da Silva. Het geduld van de 180 miljoen Brazilianen ten aanzien van de tot voor kort mateloos populaire leider raakt langzaam maar zeker op. `Lula' is een zeldzaam aardige en betrouwbare politicus, maar het duurt te lang vooraleer hij resultaten boekt, is een groeiend gevoelen.

Deze week kreeg Lula voor de eerste keer tijdens zijn bewind geen politieke steun voor een belangrijk plan. Woensdag verwierp de Senaat een voorstel voor een wettelijk verbod op bingohallen en gokkasttenten. Sinds februari waren zo'n 120.000 mensen werkloos omdat Lula de gokpaleizen dwong de deuren te sluiten. Particuliere gokhallen moesten aangepakt ter bestrijding van de maffia die deze sector zou benutten voor het witwassen van drugsgeld.

Het bingospel lijkt de ommekeer te hebben ingeluid in de waardering van Lula. In februari raakte zijn regering voor het eerst ernstig in opspraak toen videobeelden bekend werden waarop te zien was hoe een topmedewerker van Lula's arbeiderspartij PT een gokmagnaat geld vroeg voor de verkiezingscampagne om het presidentschap in 2002. De man werd meteen ontslagen. En het aanpakken van de goksector moest bewijzen dat de president niets van doen wilde hebben met schimmige gokondernemers.

En het begon zo mooi met de 58-jarige Lula. Voor het eerst kozen de Brazilianen een man van het volk als president. De ex-straatverkoper die de lagere school niet voltooide, kreeg 61 procent van de stemmen en zag na zijn benoeming de populariteit alleen nog maar stijgen. Alleen het bedrijfsleven was sceptisch over de `rode rakker' die het voor het zeggen kreeg in het grootste land van Zuid-Amerika. Door een strikt begrotingsbeleid wist Lula zich zelfs in die kringen evenwel populair te maken. Maar ook dat verandert.

Afgezien van banken, verbouwers van soja of exporteurs van diepvrieskippen – mateloos populair in Azië – profiteren tot nu toe niet echt veel economische sectoren van het conservatieve economische beleid. ,,Lula doet erg zijn best het braafste jongetje in de klas van het IMF te zijn maar ondernemen, winst maken, wordt toch nog steeds als een enigszins suspecte activiteit gezien. De belastinghervorming heeft niet echt geholpen en de bureaucratie is toegenomen. Ik zie de laatste tijd dan ook meer Nederlandse bedrijven vertrekken dan dat ze zich hier vestigen'', aldus Hans Mulder, directeur van de Nederlands-Braziliaanse Kamer van Koophandel in São Paulo.

De linkse achterban is al eerder gaan mopperen. Veel Lula-stemmers vinden dat Lulu zijn verkiezingsbeloftes niet waarmaakt. De vorige week bekend gemaakte verhoging van de minimumlonen – met slechts één dollar meer dan de correctie wegens inflatie – heeft ook weinig sympathie gewekt. Uit de laatste peilingen blijkt dat het aantal personen dat zegt vertrouwen te hebben in de politiek van Lula de laatste maand daalde van 60 naar 53 procent.

Ook voor de één miljoen leden tellende beweging van landlozen Movimiento de los Sin Tierra (MST) is het geduld op. In Brazilië is één procent van de bevolking eigenaar van ongeveer de helft van alle landbouwgrond. De landlozen hebben vorige week een actiemaand gehouden waarbij honderden families illegaal stukken landbouwgrond in bezit namen en gebouwen kraakten. Lula heeft de landlozen opgeroepen nog iets langer te wachten en geen onverantwoordelijke acties te ondernemen. De president belooft nog steeds 130.000 stukken land uit te delen en zo 430.000 families te huisvesten voor het eind van zijn ambtstermijn in 2006.

Volgens neutrale Braziliaanse waarnemers zal het voor Lula bijna onmogelijk zijn de huidige spagaat vol te houden waarbij hij conservatieve ondernemers enerzijds en traditionele Marxisten anderzijds tevreden houdt. Maar volgens Giorgio Romano, beleidsmedewerker op het ministerie van Algemene Zaken, is Lula er juist alles aan gelegen om te laten zien dat een dergelijk kunststukje wel degelijk te realiseren is.

,,Na een jaar en vier maanden aan de macht is het vrij normaal dat de populariteit zakt maar Lula is nog steeds relatief populair'', zegt Romano. ,,De president is te kort aan het bewind om structurele resultaten te laten zien maar wel lang genoeg voor de oppositie om te klagen.'' Volgens de hoge ambtenaar en PT-lid wordt het voor Lula cruciaal om voor het einde van dit jaar de economie aan de praat te hebben gekregen zodat ook de werkloosheid daalt. ,,Als er dan nog geen economische resultaten zijn, wordt het tijd voor een beleidswijziging.''