Te zware symboliek bij Pajdic

Sinds Predrag Pajdic (1965) ruim tien jaar geleden zijn geboorteland Joegoslavië verliet om in Londen te gaan studeren en wonen, heeft hij als beeldend kunstenaar hard aan de weg getimmerd. Zijn tekeningen, foto's en video's waren te zien op talloze exposities in Europa en de Verenigde Staten, en later dit jaar zal zijn werk samen met dat van Brit-artists Damien Hirst en Marc Quinn deel uitmaken van de reizende tentoonstelling Body. Maar eerst stelde Pajdic voor de Rotterdamse galerie Noname een bescheiden overzicht van zijn werk samen, getiteld To whom it may concern.

Het eerste dat opvalt op deze tentoonstelling is hoe divers, of liever gezegd hoe wisselvallig het oeuvre van Pajdic is. Er hangen grote fotografische naakten in zwart-wit tegenover fijntjes getekende zelfportretten, en haarscherpe maar kitscherige kleurenfoto's van bloemen tegenover onscherp gefotografeerde borstbeelden van Servische helden. Het ziet er technisch allemaal perfect uit – de kleurenfoto's worden gepresenteerd op lichtbakken die we ook kennen van het werk van Jeff Wall – maar de samenhang tussen de werken blijft onduidelijk.

Pajdic houdt van zwaar aangezette symboliek. Op een groot videoscherm is te zien hoe de seizoenen verglijden in zijn achtertuin in Londen, van sneeuw naar zon en van dor bruin naar fris groen. Een andere projectie toont een dramatische wolkenpartijen die net iets te snel voorbijdrijft. Het zijn beelden die op een weinig subtiele of originele manier imponeren. Pajdic bedient zich te veel van pathos, hij lijkt te graag kunst met een grote K te willen maken.

Maar er is één uitzondering. Dat is een werk waarbij de kunstenaar dicht bij zichzelf gebleven is en dat in al zijn eenvoud meer ontroert dan de rest van de tentoonstelling bij elkaar. Voor het video-tweeluik Why I left (2003) stelde Pajdic dezelfde elementaire vraag – `Waarom denk je dat ik Joegoslavië verlaten heb?' – aan zowel zijn nieuwe vrienden in Londen als aan zijn familie en jeugdvrienden in Servië, die hij soms bijna twintig jaar niet gezien had. Hun antwoorden, gepresenteerd op twee verschillende monitoren, schetsen een onthutsend beeld van de verschillende werelden waartussen Pajdic leeft.

De Londense mede-kunstenaars begrijpen het maar al te goed. ,,Je wilde je horizon verruimen'', is een veelgehoord antwoord, of: ,,Als homo moest je je losmaken uit je eigen milieu.'' Opvallend genoeg heeft niemand het over de oorlogsdreiging of over vluchten. ,,Je wilde gewoon ook wel eens leuke schoenen kopen'', zegt een vriendin met enig sarcasme.

Hoe anders is het portret van de Serviërs, die in hun antwoorden verdriet en bitterheid, maar ook jaloezie laten doorklinken. Het verlaten van je geboorteplek is iets tragisch, meent de zus van de kunstenaar. Zelfs de astrologie wordt erbij gehaald. ,,Het stond in de sterren'', meent een jeugdvriendin serieus. En in tegenstelling tot de Britten durft niemand het openlijk over zijn homoseksualiteit te hebben. ,,Je werd niet begrepen'', aldus de jeugdvrienden.

Maar meer nog dan over de culturele verschillen zegt deze aandoenlijke video iets over de motieven van de geïnterviewden zelf. Terwijl ze nadenken over de beslissing van Pajdic houden ze vooral hun eigen leven tegen het licht. Openhartig wordt er verteld over dromen, verwachtingen en decepties. Oude herinneringen komen boven. Wat eerst een egodocument leek, blijkt in werkelijkheid een intiem portret van Pajdic' vrienden te zijn.

Predrag Pajdic. T/m 6 juni in Galerie Noname, Hoogstraat 32, Rotterdam. Do t/m zo 13-18u. Zijn video `Why I left' wordt op 23 mei uitgezonden op Kunstkanaal. Inl: 010-4137073