Raad van State: formatiestukken niet openbaar

De ministers van Algemene Zaken en van Economische Zaken hoeven stukken uit de kabinetsformatie van vorig jaar niet te openbaren. Tot die uitspraak is de Raad van State gekomen in een zaak die was aangespannen door NRC Handelsblad tegen beide ministers. Volgens de Raad doet openbaarmaking van de stukken ,,afbreuk aan de bescherming van de vertrouwelijkheid'' waarin de standpunten tijdens de kabinetsformatie zijn geformuleerd.

De advocaat van de krant, mr E. Dommering noemt de uitspraak van de Raad van State ,,uitermate teleurstellend.'' Hij vindt dat de Raad met dit oordeel eerdere rechtspraak over soortgelijke zaken terugdraait en daarmee ook de klok terugzet. Dommering doelt hiermee op een uitspraak van de Raad van State in 1986 toen de eis van NRC Handelsblad om bepaalde stukken te openbaren wel werd gehonoreerd.

Na het mislukken van de formatiebesprekingen tussen PvdA en CDA, vorig jaar april, vroeg de krant met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur bij het ministerie van Algemene Zaken een berekening van het Centraal Planbureau op die volgens de onderhandelende partijen de directe aanleiding voor de breuk was geweest. Het ministerie weigerde dit met het argument dat de stukken niet op dit departement berustten.

Het verzoek dat NRC Handelsblad daarna deponeerde bij het ministerie van Economische Zaken (waar het Planbureau onder valt) werd eveneens afgewezen omdat het algemeen belang dat is gediend met openbaarmaking van de stukken niet opwoog tegen de benadeling van de betrokken personen.

De bestuursrechter stelde vorig jaar zomer de ministers in het gelijk. Hierna ging NRC Handelsblad in beroep bij de Raad van State. Deze heeft de eis van de krant nu ook afgewezen.

Advocaat Dommering vindt het vreemd dat een jaar nadat de formatie is mislukt de Raad van State nog steeds stelt dat publicatie van de stukken de verhoudingen in de politiek kunnen schaden. ,,Dat geldt misschien tijdens de formatie, maar toch niet meer een jaar daarna?'', aldus Dommering.

In de uitspraak zegt de Raad van State dat de minister van Economische Zaken vorig jaar ,,met juistheid'' heeft gesteld ,,dat het vertrouwen en de verstandhouding tussen regeringspartijen, kabinet, specifieke bewindspersonen en kamerfracties ook na de voltooiing van de formatie van het huidige kabinet daardoor verstoord kan worden en onder druk kan komen te staan.''

Het verzoek van NRC Handelsblad om openbaarmaking van formatiestukken kent een lange geschiedenis. In 1982 wist de krant na eveneens een procedure bij de Raad van State te bereiken dat de zogeheten politieke testamenten van vertrekkende ministers voor hun opvolgers werden geopenbaard. Vier jaar later werd de krant in het gelijk gesteld toen werd gevraagd om berekeningen van het Planbureau en de door partijen ingediende amendementen op het ontwerpregeerakkoord. Het afgelopen jaar zijn wel de doorrekeningen van het Planbureau ten behoeve van het regeerakkoord van CDA, VVD en D66 vrijgegeven. Maar dit gold niet voor de berekeningen die gemaakt zijn in een eerdere fase van de formatie.