Lijsttrekkers voor Europa kunnen best kibbelen

Deelnemers aan het eerste lijsttrekkersdebat voor de Europese verkiezingen waren nog wat onwennig. Maar dat zorgde wel voor een geanimeerde avond.

Nee, hij ís niet de negentiende eeuw, legt SP-lijsttrekker bij de Europese verkiezingen Erik Meijer voor de tweede keer uit. ,,Ik bestrijd juist de terugkeer van de negentiende eeuw!'' De verwijten van zijn opponenten dat hij met zijn antikapitalistische argumenten een beetje ouderwets is, werpt hij verre van zich.

Het verenigde Europa dreigt zich wel degelijk eenzijdig ten faveure van het bedrijfsleven, en tégen de belangen van `de mensen' te ontwikkelen, meent Meijer. ,,Dat zie je ook hier vanavond: bijna al mijn collega's klagen dat Europa niet in regelzucht moet vervallen. Maar als er voor het bedrijfsleven iets geliberaliseerd moet worden, dan is geen regel te veel!'' Meijer vreest voor de terugkeer van de negentiende-eeuwse `nachtwakerstaat'.

Het is best geanimeerd, dit eerste lijsttrekkersdebat voor de Europese verkiezingen, door de FNV georganiseerd in een voormalige katholieke schuilkerk. Het is duidelijk te zien dat de lijsttrekkers er nog een beetje in moeten komen – en elke echte aanval van de ander nog een verrassing is.

Zo heeft Camiel Eurlings (CDA) zichtbaar moeite met het onderwerp `Berlusconi'. Hij houdt een hartstochtelijk pleidooi voor pluriformiteit en persvrijheid, en uit ernstige bedenkingen tegen de door de Italiaanse premier/mediamagnaat beklede monopoliepositie op het gebied van televisie. Maar zijn eigen, toekomstige eurofractie heeft in het Europese parlement juist verhinderd dat er kritiek op Berlusconi zou worden geformuleerd, houdt Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) Eurlings dan voor. Omdat Berlusconi's partij deel uitmaakt van diezelfde eurofractie! Daar heeft de CDA'er niet zo gauw een antwoord op.

Buitenweg zelf heeft het vooral te kwaad met de geluidsinstallatie: haar toch al forse stemgeluid doet bij elektronische versterking de aanwezigen horen en zien vergaan. Sophie in `t Veld (D66) staat positief tegenover Europa – herhaalt zij steeds – en heeft daarom wellicht moeite met het vinden van punten waarop ze het met andere sprekers niet eens zou zijn. Ook Jules Maaten (VVD) laat nadrukkelijk weten ,,vóór Europa'' te zijn, als was het hem erom te doen zich te distantiëren van elders in zijn partij levende euroscepsis.

Die scepsis wordt in het debat voornamelijk vertolkt door de LPF, de enige partij die in dit debat niet door de lijsttrekker maar door de nummer drie, voormalig Tweede Kamerlid Harry Smulders, wordt vertegenwoordigd. Diens verrichtingen worden door zijn opponenten met een zekere meewarigheid bejegend, maar Smulders maakt dan ook de indruk niet erg veel programma te hebben, anders dan de oproep `Europa aan de burger terug te geven'.

Max van den Berg (PvdA) is de enige van de lijsttrekkers die bereid lijkt de verkiezingsstrijd een duidelijk binnenlands-politiek karakter te geven. De kiezer heeft op 10 juni de gelegenheid ,,een duidelijk signaal af te geven voor Balkenende'', met andere woorden diens binnenlands beleid weg te stemmen, zegt hij.

Van den Berg geeft ook blijk van een gewillig oor voor de FNV-verlangens in de zaal, naar meer sociale garanties op Europees niveau bijvoorbeeld. Hij pleit bijvoorbeeld voor de vaststelling, per land, van minimum-pensioenen. Voor VVD en CDA zijn dit slechte gedachten. ,,Niet teveel regels!'', roept Maaten. ,,Het probleem in Europa is eerder dat we té sociaal zijn''. En ook Eurlings vindt dit soort dingen geen taak voor Europa: ,,we moeten blijven vertrouwen op onze Nederlandse sociale partners, om dit soort dingen af te spreken''. Na afloop lijken alle lijsttrekkers zeer vrolijk en tevreden: het is in ieder geval levendig en niet vervelend geweest.