Andere ambtseed A'dam

De gemeente Amsterdam wil af van de tekst van de ambtseed. Het college van BenW vindt die niet meer van deze tijd en heeft een nieuwe tekst laten opstellen. Niet de belofte aan trouw aan de grondwet en overige rijkswetten staat daarin centraal, maar de gelofte dat ambtenaren `de rechtigheid' zullen dienen.

Die belofte moeten alle nieuwe ambtenaren afleggen. Departementen, provincies en gemeenten voeren op grote schaal de ambtseed weer in. Minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) stuurde in februari een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer waarin landelijke invoering verplichtend wordt opgelegd. Amsterdam noemt de klassieke tekst bij de ambtseed niet alleen achterhaald, maar de nadruk op de plicht tot geheimhouding zelfs `misleidend'.

Wie belooft de gerechtigheid te dienen, zo schrijft het interne bureau Integriteit van de gemeente in een toelichting, neemt een kritische taak op zich. De tweede belofte in de Amsterdamse ambtseed is weliswaar ook die van trouw aan de grondwet. Maar de gerechtigheid dienen vraagt om meer. De ambtenaar moet trouw zijn aan de wet, ,,maar niet blind trouw.'' Want het kan voorkomen dat aangenomen wetten in strijd zijn met de gerechtigheid en een ambtenaar zijn trouw aan die wet moet opzeggen. ,,Heel af en toe laat de wet zijn ambtenaren in de steek.''

Een zelfde kritische houding vergt voor ambtenaren de belofte om loyaal te zijn ten opzichte van de bestuursorganen van de stad en het door hen vastgestelde beleid. Want die loyaliteit verplicht blijkens de toelichting ook tot een kritische houding ten opzichte van politici. Die ervaren ambtelijke kritiek vaak als ondermijning van het politieke primaat. ,,Maar de politiek heeft niet het primaat ten opzichte van de gerechtigheid, de wet en de beginselen van behoorlijk bestuur.'' De ambtenaar moet nagaan of het beleid de gerechtigheid dient en of doelen haalbaar, uitvoerbaar en betaalbaar zijn.

Ook de belofte om `zorgvuldig om te gaan met informatie' houdt meer in dan de belofte van geheimhouding van vertrouwelijke stukken. Overheidsorganisaties dienen ook te handelen naar de geest van de Wet openbaarheid van bestuur. Wordt informatie ten onrechte achtergehouden, dan is de ambtenaar verplicht om dat intern aan de orde te stellen.

Amsterdam wil het voor moslims mogelijk maken om de ambtseed af te leggen met de woorden : ,,Zo helpe mij Allah de erbarmer, de barmhartige.'' Tot nu toe was het alleen mogelijk om de ambtseed zonder godsdienstige verwijzing of een christelijke verwijzing af te leggen.