Als u hier even wilt tekenen

U ziet hem nooit, maar voortaan heeft u één keer per jaar de kans hem live te bewonderen: de accountant die de jaarrekening van de beursgenoteerde onderneming heeft gecontroleerd.

De afgelopen weken dook hij vrouwelijke accountants zijn tot dusver niet gesignaleerd op in diverse aandeelhoudersvergaderingen. Bij telecombedrijf KPN, bij bierbrouwer Heineken en bij bank en verzekeraar ING.

De verplichte aanwezigheid van de accountant tijdens de aandeelhoudersvergadering is voor het eerst in de geschiedenis van het Nederlandse bedrijfsleven. Het is een gevolg van de Code Tabaksblat, die goed ondernemingsbestuur regelt. Al sinds jaar en dag benoemen de aandeelhouders tijdens de vergadering de accountant. Maar iemand benoemen die je niet kent, is op zijn zachtst gezegt merkwaardig. Overigens is het in Engeland al jaren gebruik dat de externe accountant aanwezig is.

De aandeelhouders mogen tijdens de vergadering vragen stellen aan de accountant. Maar erg nieuwsgierig zijn de aandeelhouders nog niet. Bij de recente vergadering van KPN bleef het angstig stil toen het aanbod kwam de accountant aan de tand te voelen. Alsof er geen jaarrekeningprocedure tegen KPN loopt, en alsof er geen miljarden goodwill op de balans staan waar wellicht nog een vraagteken bij is te plaatsen. Ook bij Heineken hoefde de accountant niet één keer uit zijn stoel te komen. Bij ING was er wel een vraag. Maar die was meer van procedurele aard. Geen vragen over de waardering van verzekeringspolissen of de nieuwe boekhoudregels die de rapportage van financiële instellingen op zijn kop zal zetten.

Een gemiste kans, want een accountant beschikt over een goudmijn aan informatie. Over welke zaken heeft u met de raad van bestuur discussies gehad? Heeft u side letters geverifieerd of het bestaan van een schaduwboekhouding? Heeft de bestuursvoorzitter wel eens op u ingepraat om iets `soepeler' te controleren?

Het prettige voor de nieuwsgierige aandeelhouder is dat de accountant antwoord moet geven. Althans, zo lang de vragen betrekking hebben op de controle. De vergadering is het enige moment dat de accountant is ontheven van zijn geheimhoudingsplicht. En het spreekt voor zich dat hij eerlijk moet antwoorden. Of zoals de beroepsorganisatie van registeraccountants Nivra stelt: de accountant moet maximale openheid geven.

Mocht de aandeelhouder twijfels behouden, dan rest hem een laatste garantie: na afloop van de aandeelhoudersvergadering de accountant aanschieten voor een handtekening. Die kans is er tenslotte maar één keer per jaar.

    • Mark Houben