Lef en experiment op boeiende KunstRAI

Een strengere selectie van galeries en gewaagdere presentaties geven de KunstRAI weer een gevoel van urgentie. Een van de hoogtepunten is een film over een gids die rondleidingen geeft in een leeggeroofde Hermitage.

De schrik sloeg galeriehoudster Diana Stigter deze week even om het hart. Tijdens het inrichten van haar stand op de KunstRAI ontdekte ze dat een van haar kunstwerken, een ragfijn draadsculptuurtje van Berta Fischer, verdwenen was. Gelukkig dook het even later alweer op in een vuilniskarretje. De schoonmakers hadden de snoertjes aangezien voor rommel.

Het incident is in zekere zin typerend voor de twintigste editie van de KunstRAI, die gisteravond geopend werd. Want voor het eerst sinds jaren is er op de beurs volop eigentijdse kunst te zien die niet alleen geschikt is als decoratie voor boven de bank. Eindelijk is er op de KunstRAI weer plek voor kunst die vernieuwend is, of experimenteel, voor kunst die zich kortom niet altijd als kunst laat herkennen.

De ommekeer werd vorig jaar al ingezet. Toen stelde de nieuwe directeur Anneke Oele een selectiecommissie in die het aantal galeries terugbracht van 150 naar honderd. Dat kwam niet alleen de kwaliteit van het aanbod ten goede, maar ook de behapbaarheid. Het ruim opgezette stratenplan en de hoge, haast museale wanden, maakten de beurs een stuk overzichtelijker. Gestimuleerd door die goede ontwikkelingen keerden dit jaar diverse `afvallige' galeries terug, waaronder Paul Andriesse, Fons Welters en Lumen Travo. Samen met nieuwkomers als Upstream, Motive en Van Zoetendaal zorgen zij ervoor dat er in de immense Parkhal deze keer veel moois te ontdekken valt.

Zoals de installatie van Claire Harvey bij Fons Welters, die de hele muur volplakte met gele Post-it-velletjes met daarop prachtige kleine tekeningetjes. Zoals de Jungle Book-video van Pierre Bismuth bij Diana Stigter, waarin ieder dier een eigen taal spreekt zodat een soort Babylonische spraakverwarring ontstaat. Of zoals de speelse presentatie in de Upstream Gallery, waar de kunstwerken van de jonge honden Marc Bijl en Folkert de Jong om het hardst schreeuwen. Bijl schreef met opblaasletters het woord TERROR op de muur, De Jong plaatste een bulldog van piepschuim op een berg afval en werd daar gisteravond voor beloond met de KunstRAI Prijs 2004.

Aan de oproep van Anneke Oele aan galeriehouders om zich uit te spreken door middel van solopresentaties, is veel gehoor gegeven. Het meeste lef had de Flatland Gallery, die het kunstenaarsduo A.P. Komen & Karen Murphy een complete Thaise strandhut liet neerzetten. In deze zogenaamde hut nr. 13 zijn griezelige dingen gebeurd, zo blijkt uit het bijbehorende docudrama – een soort mix tussen Expeditie Robinson en The Blair Witch Project – dat ondanks de lengte van een half uur van begin tot eind blijft boeien.

En dan zijn er nog de speciale presentaties, zoals de solostand van Rachid Ben Ali, de kunstenaar die vorig jaar de KunstRAI Prijs won en die nu flink mag uitpakken. In zijn rommelhok, dat van top tot teen bedekt is met schilderijen, tekeningen en krantenknipsels, spat de energie van de muren. Ander hoogtepunt is de presentatie van Stedelijk Museum Bureau Amsterdam, dat dit jaar tien jaar bestaat en daarom een centrale plek op de beurs heeft gekregen. De nog onbekende kunstenaar Melvin Moti toont hier zijn innemende film No Show, over een Russische gids uit St. Petersburg die tijdens de Tweede Wereldoorlog rondleidingen bleef geven in de Hermitage, ondanks dat alle schilderijen geëvacueerd waren. Moti reconstrueerde het waargebeurde verhaal aan de hand van gesprekken met de weduwe van de gids. Zodoende kunnen we nu genieten van een Russische stem die zo beeldend over de verdwenen Rembrandts kan vertellen dat hij ze tot leven weet te wekken.

Het zijn verrassingen als Moti die zorgen voor een gevoel van urgentie dat zo lang ontbrak op de Amsterdamse kunstbeurs. Met deze jubileumeditie, waarop wordt afgerekend met het behoudende imago, lijkt de KunstRAI hard op weg een opwindende beurs te worden.

KunstRAI. T/m 9 mei in de Parkhal, Amsterdam RAI. Dagelijks 11-19u, vr 11-22u. Entree 12 euro. Inl: www.kunstrai.nl