Deense defensie stond ook klaar

Ook de luchtmacht van Denemarken stond afgelopen zaterdag klaar om de Boeing 737 van Air Europa te onderscheppen die zonder radiocontact van Noorwegen naar Spanje vloog. Anders dan de Nederlandse luchtmacht ondernamen de Denen geen actie.

Dat is bevestigd door de Deense autoriteit voor burgerluchtvaart (CAAD). Zij bracht de defensiemacht op de hoogte. CAAD werd gewaarschuwd door collega's van de luchtverkeersleiding (NAVIAIR) in Kopenhagen. NAVIAIR informeerde kort daarna ook Eurocontrol Maastricht dat het Spaanse toestel Nederland naderde.

Een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van Justitie, dat verantwoordelijk is voor de terrorismebestrijding, stelt dat er op Europees niveau een protocol bestaat om te handelen bij terroristische dreiging vanuit de lucht. Dat protocol functioneerde zaterdag goed, aldus de woordvoerder. Eurocontrol stuurde twee Nederlandse F-16's de lucht in, maar alleen minister Donner had het besluit kunnen nemen het toestel neer te halen, benadrukt hij. In verband met het landsbelang wil de woordvoerder niet meer kwijt.

Sinds 11 september 2001 is het regel dat Defensie, na een melding van Eurocontrol, vrijwel direct F-16's de lucht in stuurt om verdachte vliegtuigen te onderscheppen. Als internationaal overheidsorgaan is Eurocontrol verantwoordelijk voor het verkeer in het Europese luchtruim boven een hoogte van 7,5 kilometer. Zodra een vliegtuig binnen zijn gebied komt, probeert Eurocontrol contact te maken. Wanneer de bemanning niet reageert treedt er een noodprocedure in werking.

Dit betekent dat de luchtverkeersleiding vier tot zes keer contact probeert te maken via de reguliere radiofrequentie voor het gebied. Als dit niet lukt gaat ze over op de internationale noodfrequentie, 121,5 megahertz. Alleen in het uiterste geval wordt Defensie ingeschakeld, die permanent twee F-16's paraat heeft, die binnen enkele minuten kunnen opstijgen. Om de beurt staan ze op Quick Reaction Alert in Leeuwarden, Twenthe of Eindhoven. Defensie informeert na de melding van Eurocontrol het ministerie van Justitie zodat het de operatie verder kan coördineren. Maar geen van beide ministeries wil deze gang van zaken overigens officieel bevestigen.

Omdat het Europa Air-toestel in de richting van Frankrijk vloog, gaf Eurocontrol Maastricht de waarschuwing door aan de afdeling in Frankrijk. Die brachten de Franse luchtmacht op de hoogte. Boven Brussel kreeg Eurocontrol uiteindelijk contact met de bemanning. Volgens de woordvoerster is er nog één andere situatie waarin Eurocontrol de luchtmacht inschakelt. Dat is als een vliegtuig zonder opgaaf van reden ineens van koers verandert. Het openbaar ministerie heeft de luchtvaartofficier van justitie opdracht gegeven het incident te onderzoeken.

    • Marije van Dalen