De avontuurlijke kapitalist

Veel mensen dromen van een reis om de wereld, slechts weinigen doen het. Jim Rogers heeft het twee keer gedaan: de eerste keer op een motorfiets in 1990-1991 en de tweede keer met een speciaal ontworpen knalgele Mercedes voorzien van een grappig aanhangwagentje. Deze `millenniumtrip' duurde drie jaar (1999-2001), bracht hem in 116 landen en toen hij terug was in New York, had hij met zijn vriendin Paige 242.000 kilometer afgelegd. Onderweg heeft hij kennis opgedaan van de economische stand van zaken in de wereld aan het begin van de 21ste eeuw.

Jim Rogers (62) is een kapitalist die de grenzen opzoekt. Nadat hij met George Soros in 1968 het Quantum Fund had opgezet en daarmee waanzinnig succesvol was geweest, begon hij in 1980 voor zichzelf. Hij zocht het avontuur op. In twee boeken heeft hij verslag van zijn reizen gedaan, in Investment Biker en The Adventurous Capitalist, beide in het Nederlands vertaald en uitgegeven bij Het Spectrum. Zijn belevenissen in de landen die hij heeft bezocht zijn een mengeling van financiële analyses, toeristische gemeenplaatsen en beschrijvingen van onwaarschijnlijke avonturen in onontgonnen gebieden. Of hij nu in Mongolië, Chili of Australië was – onderweg ging hij onverdroten verder met investeren. Waar hij kansen zag, belegde hij geld. Soms met succes, soms met verlies en altijd gretig. ,,Om werkloos te kunnen blijven, moet ik met mijn investeringen geld verdienen'', zegt hij. ,,Als ik een kans zie, pak ik die. Een rijpe perzik moet je niet aan de boom laten hangen.''

De millenniumreis door West- en Oost-Europa, Azië, Afrika, Australië, Zuid- en Noord-Amerika heeft hem inzichten verschaft in de economische ontwikkelingen die de komende jaren te verwachten zijn. Op presentaties vat hij die samen in hanteerbare one-liners.

Ten eerste deze: de 21ste eeuw wordt de eeuw van China. Chinezen sparen en investeren, 1,3 miljard mensen willen dezelfde spullen hebben als westerlingen en ze werken van 's ochtends vroeg tot 'savonds laat. Europa heeft afgedaan, de bevolking vergrijst in hoog tempo. ,,Ieder land op de wereldbol met blanke christenen bevindt zich in een terminale neergang'', voorspelt hij.

Vergeleken met Europa hebben de Verenigde Staten het voordeel van een jongere bevolking en een dynamische economie, maar een schuld aan buitenlandse kapitaalverstrekkers van acht biljoen dollar betekent het onverbiddelijke einde van de dollarhegemonie. De Amerikaanse regering zal de waarde van de dollar uithollen, voorspelt Rogers. Helaas, er bestaat geen sterke munt meer in de wereld.

Ten derde: de aandelenmarkten hebben hun beste tijd gehad. De komende tien tot twintig jaar zullen beleggingen in grondstoffen de beste rendementen opleveren. Zijn advies: investeer in grondstoffen. Koop suikercontracten, beleg in koffie, katoen, graan, sinaasappelsap, nikkel, water of olie. Er zijn al 35 jaar geen grote, nieuwe olievelden ontdekt en de wereld heeft de afgelopen vijf jaar op de voorraden van de belangrijkste voedingsgewassen ingeteerd. Gedreven door de onstilbare honger naar grondstoffen van China schieten de prijzen omhoog. Niet toevallig heeft Jim Rogers zelf een beleggingsfonds voor grondstoffen opgezet.

Een andere waarneming van zijn reis: in Azië gaat zich een reusachtig tekort aan vrouwen aftekenen. Dat komt door de gevoerde bevolkingspolitiek van één kind met abortering van meisjes en de voorkeur voor jongens als nageslacht. De sekseverhoudingen bedragen in landen als Korea en China 120 jongens voor iedere 100 meisjes. In India doet zich hetzelfde verschijnsel in iets minder extreme mate voor. Dit meisjestekort zal de positie van vrouwen enorm versterken en leiden tot verregaande sociale, politieke en economische veranderingen.

Voor Europa heeft Rogers geen goed woord over. ,,Waar zijn jullie mee bezig!'' roept hij een paar keer vertwijfeld. Wie moet er voor de bejaarden in Europa zorgen? Bij de huidige demografische trends zijn er over honderd jaar geen Zuid-Europeanen meer. Spanjaarden moeten op het strand bij Gibraltar gaan staan en al die Noord-Afrikaanse verstekelingen welkom heten. ,,Kom voor ons werken!'' Hij begrijpt niet dat de Europese Unie op 1 mei tien nieuwe lidstaten heeft toegelaten, die nog veel grotere problemen hebben met een dalende bevolking en economische stagnatie. ,,Het enige veelbelovende land met een jonge, ambitieuze bevolking laten jullie barsten. Ik zou op mijn knieën vallen, Allah danken en Turkije smeken in de EU te komen'', zegt hij.

Voor de aspirant-wereldreiziger heeft hij nog wat praktische adviezen. Koop een Mercedes, want dat is het enige automerk waarvan in de verste uithoeken een dealer is te vinden, omdat dictators en maffiabazen overal ter wereld in Mercedessen rijden. Koop een geluksdrankje in de staat van de wonderdokters in La Paz (Bolivia). Ga naar de zwarte markt, want dat is de beste graadmeter van een economie. Vergeet de classificatie van hotels met sterren, hanteer een kwaliteitscode aan de hand van het aantal kakkerlakken. Dat had zijn vriendin Paige bedacht, met wie hij halverwege de millenniumreis is getrouwd. Fascinerende man, Jim Rogers. Op 23 mei is hij op Nederland 3 te zien in het tv-programma Tegenlicht van de VPRO.

rjanssen@nrc.nl