Uithalen naar de kuddegeest

,,Het zal een avond worden over oorlog'', zegt Bram Vermeulen als de tonen van zijn openingslied zijn weggeëbd – en dat wordt het. Uit nieuw en bestaand repertoire stelde hij een programma samen, dat eerst in Vlaanderen is gespeeld en nu een korte tournee door Nederland maakt.

Het omvat liedjes en gedichten, die door de Vlaamse multi-instrumentalist Wigbert van Lierde tot één geheel worden gemaakt op gitaar, banjo, bas, bekkens, trommels en een arsenaal aan andere sfeerversterkers. Er is zelfs nauwelijks applausruimte; het ene lied gaat vaak, via breed uitwaaierende melodielijnen, in het volgende over.

Vermeulen is een chansonnier op rock-basis, die al vaker over oorlogssituaties zong. Over de Eerste Wereldoorlog maakte hij een paar jaar geleden zelfs een hele cd, waaruit hij in Mannen maken oorlog kan putten. Ze gaan over de vraag waarom gesneuvelde soldaten helden zouden zijn, ook als ze werden neergemaaid zodra ze de loopgraaf verlieten, over het ritueel van de herdenking en over de oorlogsgraven, waar ondanks alles rust en vrede lijken te heersen. Tot hij die verscheurt met een refreinregel als: ,,Het moest toch godverdomme ergens goed voor zijn?''

Maar in dit muzikale mozaïek blijken ook allerlei liedjes te passen die iets minder concreet naar oorlogen verwijzen. Zoals de nummers die cynisch uithalen naar de kuddegeest (,,lopen doen we alleen achter een ander aan'') of naar hen die liever voor alles het hoofd afwenden, zodat ze kunnen voorwenden van niets te weten.

Of een bijtend lied over alles wat ten tijde van een oorlog gewoon doorgaat. En een schrijnend miniportretje van een man die niemand wil lastig vallen met wat hem vroeger is overkomen: ,,Het is een hele lieve man / die alleen niet slapen kan...''

In de beste nummers laten Vermeulen en Van Lierde elk een kant van het verhaal horen: de zanger speelt een lieflijk melodietje op de piano, en de begeleider legt er een bromtoon onder om naderend gevaar te suggereren.

Voorstelling: Mannen maken oorlog, door Bram Vermeulen en Wigbert van Lierde. Gezien: 4/5 in Zaantheater, Zaandam. Tournee t/m 5/6. Inl. (020) 6260350, www.grunfeld.nl