Twee minuten bolle wangen in een vol café

In een druk Haags café maant de bedrijfsleider tot twee minuten stilte. 4 mei betekent stil zijn om acht uur, ,,maar stil zijn vind ik altijd heel erg moeilijk omdat iedereen moet lachen''.

In Den Haag miezert het. Twee vrouwen, bloemen in de hand, steken haastig de straat over op weg naar een pleintje waar drie mannen plechtig naast een kubus staan. Met een vuist probeert een van hen haar mantel bij zich te houden. De gure wind maakt dat het moeite kost. Kerkklokken luiden.

Bij café Dudok is het druk, warm en rumoerig. Verliefden, vriendinnen, families en collega's spreken geanimeerd met tafelgenoten. Om vier voor acht verdwijnt de soulmuziek van de achtergrond. Het luidruchtige geroezemoes gaat door, vermengd met het tikken van bestek en het schuiven met servies. Kort daarna staan ineens drie jongens en twee meisjes in witte werkkleding verlegen voor de bar. De meisjes kijken lacherig en blozend naar de zaal. De gasten eten door. De bedrijfsleider, in donkerrood colbert, vraagt luid: ,,Mag ik twee minuten stilte alstublieft?'' Pas na een halve minuut komt de zaal tot rust. Het krassen van bestek verraadt een stiekeme door-eter.

Een jong meisje aan een lange tafel met acht personen houdt met bolle wangen haar adem in. Na het ,,dank u wel'' van de bedrijfsleider blaast ze uit. Direct laaien de gesprekken in het café weer op. Melissa, elf jaar oud, weet waar het om gaat. ,,Op 4 mei is het dodenherdenking. Dat gaat vooral over de Tweede Wereldoorlog.'' Daar heeft ze op school veel over geleerd. ,,Maar om stil te zijn vind ik altijd heel erg moeilijk omdat iedereen moet lachen'', zegt ze blozend. Haar vader, H. Ellenbroek, vindt dodenherdenking een goede zaak. ,,Maar bij die kinderen is het besef niet groot. We willen er wel aandacht aan besteden, maar het is moeilijk om het tastbaar te maken'', legt hij uit. ,,Vandaag ben ik er zelf ook niet mee bezig. Maar vorig jaar waren we met het gezin bij een herdenking'', zegt hij nadat zijn vrouw hem eraan herinnert.

Een ouder paar dat tijdens de stilte voor de tafel was gaan staan, heeft veel met 4 mei. ,,We zijn net in Bezuidenhout geweest, bij het monument van het bombardement van 3 maart 1945'', vertelt meneer J. Borsboom. ,,Jos zijn moeder is net op tijd voor die bombardementen gevlucht. Ze zag haar huis in vlammen opgaan'', licht zijn vriendin toe.

Bij het raam zitten twee twintigers onderuitgezakt aan een tafeltje. Voor K. de Groot is 4 mei ,,stil zijn om acht uur. Maar daar heb ik verder geen gevoel bij.'' Voor haar vriend is het een ,,vrije avond''. Of dodenherdenking moet blijven, weet ze niet. ,,Straks is iedereen die het heeft meegemaakt toch overleden. Dan blijven alleen de nep-veteranen over.''

Aan een lange tafel midden in de zaal genieten negen mannen van het dessert. ,,We zijn van een bank en vieren het afscheid van een collega'', zegt Rijn de Jonge. Wat 4 mei voor hem betekent, vindt hij moeilijk ,,genuanceerd'' te zeggen. ,,Ik vind het vooral jammer dat we terugblikken op het verleden, terwijl we moeten denken over de toekomst. Misschien zouden we een vredesweek kunnen houden, in plaats van een herdenking.'' Dan komt W. Roos, de enige vrouw in het gezelschap terug van het toilet. Wat 4 mei voor haar betekent? ,,Niet zo veel'', zegt ze lachend, ,,het is makkelijk dat iedereen van de afdeling vanavond kon.''