Rauwe en roerende docu uit Brazilië

Een week geleden werd Justiça bekroond op het filmfestival in Nyon, Zwitserland. Dat is een fijne binnenkomer voor de documentaire van de in Brazilië geboren maar in Nederland werkende filmmaakster Maria Ramos. Ze verdient zo'n duwtje ook, want ze heeft een afgewogen film gemaakt over het justitieel systeem in Brazilië.

Ramos volgt enkele hoofdrolspelers in het systeem: verdachten, veroordeelden, rechters, een advocaat en hun families. Ze is onvoorstelbaar dichtbij gekomen. Van de auto van de rechter tot de boevenwagen blijft ze bij haar hoofdpersonen. Ze stelt geen vragen, levert geen commentaar, bekijkt slechts wat er gebeurt. Dat is soms van een hartverscheurende ontroerendheid, bijvoorbeeld wanneer een fysiek kind gebleven jongeman de gevangenis verlaat en een bus aanhoudt die hem terugbrengt naar dat andere systeem: de favela.

Het is knap dat Ramos erin slaagt door de indringendheid van haar beelden – en geluid: het geraas van ventilatoren in de gevangenis! – commentaar werkelijk overbodig te maken en toch een duidelijk verhaal over te brengen. Zonder dat zij partij kiest, blijft toch het beeld van een van geweld en armoede doordrongen maatschappij, die onder de kraan een dweil heeft gelegd: gevangenissen vol kruimeldieven.

Als er al iets op Justiça valt af te dingen is het in de vergelijking met een andere film: Délits flagrants (1994) van Raymond Depardon. Zeker in het begin van de film, als de rechter een verdachte ondervraagt. Zo strak als Depardon, die de camera vrijwel uitsluitend richtte op het bureau van een rechter-commissaris, is Ramos niet. Het levert een film op die breder kijkt, maar niet veel meer ziet.

Rest de vraag wat Docuzone toch heeft met het strafrechtsysteem in Latijns-Amerika. Dit is na Onibus 174 en La Isla de los Niños Perdidos binnen één jaar al de derde film over dit onderwerp.

Justiça. Regie: Maria Ramos. In 15 bioscopen (Docuzone) en in Kriterion, Amsterdam.