Een fijnzinnige karakterstudie

De meeste aandacht voor The Mother is uitgegaan naar het feit dat in deze film een vrouw die de zestig voorbij is, open en bloot seks heeft met een man van in de dertig. Dat is niet terecht, want dat is niet de kern van de film, niet visueel en ook niet inhoudelijk.

De kern van de film is samengevat in het beeld van de moeder die na een lange logeerpartij het huis van haar zoon en schoondochter verlaat. De camera neemt haar standpunt in en zweeft van de trap af, door de gang. Haar minnaar en haar dochter staan in de serre te praten en zwaaien kort. In de kamer zitten twee kleinkinderen tv te kijken. We hebben al gehoord dat zij een hekel hebben aan hun grootmoeder. De kleindochter blijft naar de tv kijken, de kleinzoon neemt zijn petje af om te laten zien dat zijn haar is geknipt – ,,Dag oma, tot gauw.'' In de kamer ernaast danst een andere kleinzoon op agressieve hiphopmuziek, hij kijkt niet op of om. De schoondochter loopt net de trap op met een stapeltje was, kijkt even om. In de deuropening, als de moeder al buiten loopt, staat de zoon, de zoon die haar met zijn zuster het huis uitgebonjourd heeft, en hij zegt: ,,Dag mam, kom je gauw weer langs?''

The Mother van regisseur Roger Michell (van recente hitfilms als Changing Lanes en Notting Hill) en scenarioschrijver Hanif Kureishi (nog altijd het meest bekend van My Beautiful Laundrette en Sammy and Rosie Get Laid) is het melancholieke portret van een moeder die net haar echtgenoot verloren heeft en nu voor haar kinderen even overbodig is geworden als de weduwen in India die met het lijk van hun man werden meeverbrand.

May, de moeder, is helemaal nog niet uitgeleefd. Integendeel, het leven met haar man was een keurslijf – ,,Ik was nooit goed in het huishouden, maar ja, iedereen deed het'' – en voor ze de minnaar van haar dochter verleidt, verzucht ze: ,,Lieve God, laat ons leven voor we dood gaan.'' Verleiden is trouwens een te romantisch woord voor wat ze doet. Ze vraagt, ogen neergeslagen, of hij meekomt naar de logeerkamer.

De film draagt duidelijk de handtekening van Kureishi, die in de eerdergenoemde films schetsen maakte van het meedogenloze moderne leven. Het egocentrisme van Mays kinderen is schokkend. Zeker dochter Paula (Cathryn Bradshaw) is ongeremd zelfzuchtig. Zeker, ze neemt haar moeder in huis, maar in de eerste plaats als oppas. Als ze met haar moeder praat, is het vooral om haar te overstelpen met verwijten van een liefdeloze jeugd.

Michell neemt via zijn regie subtiel het standpunt van de moeder in. Met overvloeiers onderstreept hij de alledaagse herhalingen in haar leven, thee zetten, haar man helpen bij het aankleden. Met zijn kadreringen onderstreept hij haar positie, ze zit altijd klem in beeld: tussen muren, deurlijsten, tussen bank en kast. En met de afstand onderstreept hij de kilte tussen de personages. De confrontaties tussen moeder en kinderen, maar ook de liefde die in May ontluikt voor klusjesman Darren, worden meestal door een camera van veraf geregistreerd, zelfs de onhandige struikeling die tot de eerste onhandige kus leidt.

The Mother is een fijnzinnige karakterstudie, die veel dankt aan de acteurs, Anne Reid voorop. Zij is perfect in de rol van May, die als verliefde vrouw naïef is, maar die als moeder de kille motieven van haar kinderen haarfijn aanvoelt en daarin berust. En de meeste critici zeggen daarbij hoe moedig het is dat ze als vrouw op leeftijd naakt voor de camera durfde te staan.

The Mother. Regie: Roger Michell. Met: Anne Reid, Daniel Craig, Cathryn Bradshaw, Peter Vaughan. In: 8 bioscopen.