Denken - blijven denken

Wie het meemaakten moeten eraan blijven denken.

Wie ervan hoorden, willen het.

Wie kinderen heeft, zal het ze leren

Te denken

Aan dat wat steeds kleiner wordt in de tijd.

Die vergeelde foto...

De vrouw die daarop staat of de man

Die stierf in de gaskamer of voor het vuurpeloton,

Of onder een bombardement – of van de honger.

Oorlog is niet één drama van miljoenen,

Oorlog is miljoenen malen het drama van één.

Waaraan denk je dan?

Aan die laatste seconden misschien – voor de kogels inslaan,

Of aan het moment, waarop iemand ontdekt dat het badhuis geen badhuis is?

Aan de angst, aan de pijn, aan de kou?

Aan die lange, lange ontbering?

Aan de moed ook van zovelen.

En aan dankbaarheid – niet te meten dankbaarheid

Tegenover hen die ervoor zorgden dat het ooit een keer ophield.

Althans hier,

In Nederland, in West-Europa, in Azië

Niet elders in Europa, waar het nazi-regime genadeloos heerste.

En waar de bevrijders de nieuwe bezetters werden,

Terwijl ónze bevrijders met geschenken kwamen,

En ons die grote voorsprong gaven op hen.

In vrijheid en welvaart.

In onze herdenking vandaag betrekken we het onmetelijke leed dat in deze landen is ondergaan.

We denken ook aan hun doden, hun gemartelden en hun verdrevenen,

En aan onze solidariteit die wij, bevoorrechten, na de oorlog met hen voelden.

Toen we machteloos waren om iets aan hun lot te doen.

Dat ligt nu anders.

Drie dagen geleden kwamen ze bij ons in het huis van de Europese Unie.

Met alle risico's en kansen, die daaraan vastzitten.

Voor hen en voor ons.

Hoe gaan wij om met onze voorsprong?

Die solidariteit van toen

Hoe lang duurt die eigenlijk?

Als je níét meer machteloos bent en je wat moet delen?

Mr. H.A.F.M.O. van Mierlo is Minister van Staat. Bovenstaande tekst sprak hij gisteravond uit bij de dodenherdenking op de Dam in Amsterdam.