Beroepshalve in De Baarsjes bij herdenking

Na de incidenten van vorig jaar werd de dodenherdenking in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes dit jaar anders aangepakt. ,,Dit is ons antwoord op de leus van enkele jongeren.''

Normaliter herdenkt historica en buurtbewoner Edwina Hagen de doden op de Noordermarkt. Dit keer is ze gekomen naar de multiculturele herdenking in het Aya Sofya-moskee in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes. ,,Dit jaar ben ik een beetje opvoedkundig bezig.''

Zo komen zij en haar dochtertje Tate (6) ook eens in de moskee, vertelt Hagen bij het monument aan de Baarsjesweg. Een groepje van Marokkaanse tieners staat keer op keer te poseren voor de vele cameraploegen en fotografen die dit jaar massaal zijn afgekomen op de herdenking in De Baarsjes. Vorig jaar haalde een handjevol jongens de media, nadat ze de twee minuten stilte wreed verstoorden. Marokkaanse jongeren riepen: ,,Joden die moeten we doden.'' Ze voetbalden later ook met kransen.

,,Heel wrang,'' typeert historica Hagen de massale aanwezigheid van de pers, die zij rechtsstreeks toeschrijft aan het gedrag van Marokkaanse jongens. Enkelen van die onrustzaaiers zijn haar buurjongens, die geen benul hebben over de betekenis van de dodenherdenking. ,,Vroeger waren het arbeiderskinderen die op de vuist gingen. Tegenwoordig haalt alles meteen de voorpagina's. Buitenproportioneel.''

Dit jaar zijn de dodenherdenkingen in heel Amsterdam en stadsdeel De Baarsjes in Amsterdam-West rustig verlopen. Vijf leden van stadstoezicht en enkele agenten hielden op afstand de menigte in de gaten. Het monument en de kransen werden tot gisteravond laat bewaakt. En anders dan voorheen waren dit keer tal van organisaties betrokken bij de herdenking in de moskee die voor de vijfde keer werd gehouden. De grote zaal in de moskee, die gewoonlijk fungeert als gebedsruimte, liep vol met lokale politici, leerlingen van een buurtschool en buurtbewoners.

,,Dit is ons antwoord op de leus van enkele jongeren van vorig jaar'', zei stadsdeelvoorzitter H. van Waveren. ,,Na de leuzen van vorig jaar is de aandacht voor 4 mei in De Baarsjes enorm toegenomen.'' Sprekers legden de nadruk op de rol die Marokkanen, Turken en Surinamers speelden bij de bevrijding van Europa. ,,De manier waarop wij hier in Nederland, in Amsterdam en in De Baarsjes met elkaar samenleven laat zien, dat vrijheid en vrede geen utopie, geen droom hoeven te zijn, maar een realiteit waarin we met respect met elkaar omgaan'', zei Uzeyir Kabaktepe van de Turkse sociaal-religieuze beweging Milli Görüs.

Twee Marokkaanse jongens, die de namen voorlazen van negentien in Zeeland omgekomen Marokkanen, werden besprongen door massaal aanwezige pers. De betrokkenheid van `landgenoten' van hedendaagse allochtonen bij de bevrijding van bezet Europa kon niet ieders goedkeuring dragen. ,,Denk je dat die Marokkanen vrijwillig zijn gestorven voor de joden'', zegt een Marokkaanse jongen als de stoet onderweg is naar het monument. Volgens hem waren ze ,,heus wel'' thuis gebleven als ze niet onder dwang waren meegenomen door het Franse leger. Ook al zegt de dodenherdenking deze 19-jarige Mohammed niets, het gedrag van ,,de jochies van vorig jaar'' vindt hij ,,uiteraard'' verwerpelijk. Mohammed Ahaloel (14) zegt juist dat de herdenking een betekenis voor hem heeft gekregen sinds hij gisteren hoorde over de Marokkaanse gesneuvelden. Zijn vader heeft zelfs dit jaar een krans gelegd bij het witte kruis, het monument aan de Baarsjesweg.

Veel van aanwezige blanke Nederlanders blijken overigens beroepshalve hier te zijn. Politici, journalisten, jongerenwerkers en leerkrachten. Diana Roffel, onderwijzers van groep 6, vertelt dat ze al die jaren de dodenherdenking heeft vermeden in haar klaslokaal. ,,Bang om te horen wat ik niet wilde horen'', zegt ze, terwijl enkele gehoofddoekte dames kransen leggen bij het monument, ook van de organisatie. Ook al gedroegen haar veelal islamitische leerlingen zich voorbeeldig tijdens de lessen over de oorlog, het viel haar niet mee. ,,De herdenking is aan het uitsterven. Moeilijk bij te brengen aan kinderen'', zegt ze. ,,Laat staan aan moslimjongeren.''