Voor en tegen de Spelen

Over de Olympische Spelen van Berlijn in 1936 zijn bibliotheken volgeschreven en talloze documentaires gemaakt. De documentaire `Naar eer en geweten', vanavond op Nederland 2, begint voorspelbaar met zware muziek en beelden van de Spelen en de Tweede Wereldoorlog. Daarmee lijkt de toon gezet: dit wordt geen gezellige terugblik. Dat valt uiteindelijk mee, want het grootste deel bestaat uit opnamen van de reünie, eind vorig jaar, van oud-deelnemers aan deze Spelen. Daar werd ook de herontdekte film vertoond die toenmalig hockeycoach jonkheer Quarles van Ufford maakte. Hilarische beelden worden vermengd met vermakelijk commentaar van de reünisten. Let op de badjassen, ochtendgymnastiek en een net wakker wordende Olympiër.

Keuzes maken is het onderwerp. Dat er keuzes gemaakt moesten worden wordt duidelijk uit de interviews. De keuze tussen wel of niet naar Berlijn gaan komt het duidelijkst naar voren bij de boksers. De verleden jaar overleden Ben Bril ging niet, omdat hij wist van de anti-joodse maatregelen. Tin Dekkers ging wel: ,,Je was geen politicus. Het was onze zorg niet. Als je een politieke organisatie was, dan had je het wel anders gedaan.'' De eveneens vorig jaar overleden zwemster Rie Mastenbroek was helemaal onbekend met de acties tegen de joden in Duitsland. ,,Je wist niets'', zegt ze heel gedecideerd. Dat dat niet helemaal waar is blijkt uit de woorden van Jaap van der Poll: ,,Je las de kranten, was van alles op de hoogte.'' Dat bekend was wat in Duitsland gebeurde, bleek ook uit de bijna-boycot van verschillende landen waaronder Amerika.

Belicht wordt de tegenstelling tussen Tinus Osendarp (atleet en in de oorlog SS'er) en Ernst de Jonge (roeier, later verzetsheld.) Van Osendarp wordt niet gemeld dat hij in een interview met de Volkskrant in 1999 spijt betuigt. Hierdoor blijft het beeld hangen van een meedogenloze SS'er. Het verhaal van De Jonge is minder bekend. Hij koos voor het verzet. Gedropt als spion in Nederland werd hij in 1942 opgepakt door de Duitsers. Interessant is dat De Jonge later model stond voor Guus LeJeune in Soldaat van Oranje.

Ook de mythe dat Hitler Jesse Owens niet wilde feliciteren wordt in stand gehouden. Maar de amateuropnamen geven toch veel kijkplezier.

Naar eer en geweten, NOS, Ned.2, 23.02-24.00u.