N-Korea: vrede ondanks kernprogramma

Noord-Korea wil vrede met en hulp van Amerika. Verslag van de Amerikaanse analist Selig Harrison uit Pyongyang.

Wie mocht denken dat het stalinistische leiderschap in Pyongyang vreugde heeft beleefd aan de terroristische aanvallen op de VS op 11 september 2001, of veronderstelt dat Noord-Korea in het geheim de islamitische strijd ondersteunt, die heeft het helemaal mis. Dat president George W. Bush in de nasleep van `911' ook Noord-Korea heeft ingedeeld bij de `as van het kwaad', wil niet zeggen dat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il en zijn entourage omgekeerd haatgevoelens jegens de Washington koesteren. Integendeel: ,,De waarheid is dat we jullie (de Amerikaanse) vriendschap willen en nodig hebben.''

Die uitspraak is van de Noord-Koreaanse minister van Buitenlandse Zaken, Paik Nam-soon, en hij zei dat onlangs tegen de Amerikaanse analist Selig Harrison van het Center for International Policy in Washington. Harrison geldt als een van de belangrijkste Noord-Korea-deskundigen. In 1972 bezocht hij Pyongyang voor de eerste keer, en hij interviewde de in juli 1994 overleden Noord-Koreaanse leider Kim Il-sung twee keer; de laatste keer in 1994 vormde zijn gesprek met Kim de inleiding tot een akkoord dat oud-president Jimmy Carter met hem sloot over bevriezing van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma. Het verbreken van die overeenkomst heeft vanaf december 2002 tot de huidige crisis in de betrekkingen tussen de VS en Noord-Korea geleid.

In Pyongyang sprak Harrison met een aantal hooggeplaatste functionarissen. Behalve minister van Buitenlandse Zaken Paik waren dat onder anderen Kim Yong-nam, de plaatsvervanger van de hoogste leider Kim Jong-il, en generaal Ri Chan-bok, woordvoerder van het Koreaanse Volksleger. Hun boodschap is dat Noord-Korea er veel aan is gelegen om met de VS tot een vergelijk te komen, maar dat het nooit een dictaat zal accepteren. Harrison doet zijn verslag in de Financial Times.

Volgens hem lieten zijn gesprekspartners blijken gebrand te zijn op het oplossen van de nucleaire crisis, maar alleen als de oplossing wordt gevonden in een stapsgewijze `denuclearisering' in combinatie met vooruitgang in het normaliseren van de betrekkingen met de VS. De Amerikaanse eis van ,,volledige, verifieerbare, onherroepelijke ontmanteling'' van het kernwapenprogramma, zonder dat duidelijk is wat Noord-Korea terugkrijgt, is onaanvaardbaar.

Kim Yong-nam, formeel voorzitter van de Noord-Koreaanse Volksvergadering (het parlement), zei tegen Harrison dat hij net op CNN een programma had gezien over het boek van Bob Woodward over het Irak-beleid van Bush. ,,Het lijkt erop dat mr. Bush voorlopig nog erg bezig wordt gehouden met Irak'', zei hij. ,,We geloven niet dat hij volledig ernst maakt bij het zoeken naar een oplossing voor de nucleaire kwestie met ons op een eerlijke manier, aangezien duidelijk is dat het voor ons onaanvaardbaar is eerst de eis (van volledige, verifieerbare, onherroepelijke ontmanteling) in te willigen. Mijn indruk is dat hij een oplossing van de nucleaire kwestie vertraagt door toedoen van Irak en de presidentsverkiezingen.''

Maar, aldus Kim, wij kunnen ons beleid niet laten dicteren door de agenda van Bush. ,,We gaan de komende tijd ten volle benutten onze nucleaire afschrikking kwantitatief en kwalitatief te versterken. Waarom accepteert hij (Bush) ons voorstel niet om ons programma volledig en op controleerbare wijze te ontmantelen via simultane stappen van beide kanten?''

Geen van Harrisons gesprekspartners wilde onthullen hoeveel kernwapens Noord-Korea heeft. Wel zei Kim dat de suggestie onjuist is dat Noord-Korea koste wat koste wil vasthouden aan het bezit van atoombommen omdat de buurlanden China en Rusland er ook over beschikken. ,,We zijn voorstander van een kernwapenvrij Koreaans schiereiland. De enige reden waarom we kernwapens ontwikkelen is als afschrikking voor een Amerikaanse preventieve aanval. Per slot van rekening zijn wij uitgekozen als doel van zo'n aanval en wij vormen de rechtvaardiging van de ontwikkeling van een nieuwe generatie kernwapens door de VS. Wij wensen niet het lot van Irak te ondergaan.''

Vorige maand waarschuwde de Amerikaanse vice-president Cheney dat Noord-Korea mogelijk nucleaire technologie verkoopt aan Al-Qaeda. Tegenover Harrison wees Kim die suggestie ten stelligste af. ,,Wij maken scherp onderscheid tussen raketten en nucleair materiaal. We mogen raketten te verkopen voor het verkrijgen van buitenlandse deviezen. Maar ons beleid ten aanzien van nucleair materiaal was in het verleden en is nu en zal dat ook in de toekomst zijn, dat we nooit zulke transacties zullen toestaan naar Al-Qaeda of iemand anders. Nooit.''

Ook minister van Buitenlandse Zaken, Paik Nam-soon, benadrukte die houding. ,,In alle duidelijkheid: we keuren Al-Qaeda af, we zijn tegen elke vorm van terrorisme en we zullen ons nucleair materiaal nooit aan anderen geven. (..) We veroordelen Al-Qaeda voor de barbaarse aanval van 9/11, wat een verschrikkelijke tragedie was en een enorme schok veroorzaakte voor Amerika. Bush maakt daarvan nu gebruik om het Amerikaanse volk tegen ons op te zetten, maar de waarheid is dat we jullie vriendschap willen en nodig hebben.''

Waarom dat laatste is, wordt ook duidelijk uit het verslag van Harrison. Hij zegt getroffen te zijn door de hervormingen die zijn doorgevoerd richting vrije markt en de sociale veranderingen. Voor het voortbestaan van het regime is economische groei van vitaal belang, en daarvoor is normalisering van de relaties met de buitenwereld de sleutel.

Daarom is Noord-Korea, in de woorden van generaal Kim Gye-gwan, bereid zijn plutoniumprogramma te bevriezen in ruilen voor buitenlandse olieleveranties, beëindiging van de economische sancties van de VS en de verwijdering van de lijst van terroristische staten. Dat laatste zou de weg openen voor hulp van de Wereldbank en de Aziatische Ontwikkelingsbank. ,,Dat zou een startpunt zijn voor complete ontmanteling'', aldus generaal Kim. ,,Als de VS onze vriend zouden worden.''