`Ik ga hoe dan ook boetes uitdelen'

Vierhonderd bouwers gaven het toe: ja, wij deden mee aan de bouwfraude. Winst: geen uitsluiting van opdrachten. Verlies: een gegarandeerde boete.

Het scheelt een hoop werk, verzucht directeur-generaal Pieter Kalbfleisch van kartelautoriteit NMa. ,,Als we alles zelf hadden moeten uitzoeken, waren we vast op een hoop tegenstand gestuit.'' Vierhonderd bouwbedrijven meldden de afgelopen weken betrokken te zijn geweest bij illegaal vooroverleg en onwettige kartelafspraken.

De Nederlandse Mededingingsautoriteit denkt dat ze nu door eerder onderzoek en deze meldingen ,,een goed beeld heeft van wat er zich in de sector heeft afgespeeld''. Zo goed als alle grote en middelgrote bedrijven hebben informatie aangeleverd. Als dank daarvoor worden ze niet op voorhand uitgesloten van toekomstige bouwopdrachten van de overheid en geeft de NMa korting op de boetes. Maar daar houdt de vriendelijkheid dan ook meteen weer op.

Wát hebben de bouwers de NMa eigenlijk meegedeeld?

,,Dat is nu nog moeilijk te zeggen, we hebben het nog niet door onze vingers kunnen laten gaan. In ieder geval is het veel. De hele achtste verdieping van ons kantoor in Den Haag is ontruimd voor de verhuisdozen met meldingen en de mensen die ze verwerken. We hebben informatie per post binnengekregen, per fax en ook op steekwagens. Daar zitten soms hele korte, karige brieven bij: `Ja, wij hebben meegedaan aan kartelafspraken.' Een andere keer weer stukken van schaduwboekhoudingen of verklaringen van werknemers.''

Wat denkt u met deze informatie te kunnen?

,,Wij denken meerdere kartels te kunnen aantonen in diverse sectoren van de bouw.''

De bouwfraude werd in 2001 openbaar, in 2002 kwam de parlementaire enquêtecommissie met bevindingen en al die tijd doen justitie en de NMa al onderzoek. Waarom komen de bouwers dan nu pas met deze meldingen?

,,Dat weet ik niet en dat moet u eigenlijk ook niet aan mij vragen. Ik heb de indruk dat advocaten tot het laatste moment bezig zijn geweest informatie zo compleet mogelijk aan te leveren. Verder denk ik dat het een combinatie van factoren was. December vorig jaar hebben wij fikse boetes opgelegd, en ik heb de laatste maanden veel gezegd: `Jongens, dit is jullie kans, nu kun je boetevermindering krijgen. It pays to talk.' Nadat eerder dit jaar nieuwe boekhoudingen boven water kwamen, heeft minister Brinkhorst op zijn beurt gezegd: `En nu is het afgelopen. Anders word je uitgesloten van overheidsopdrachten.' Soms heb je politieke ontwikkelingen nodig. Door dit alles is het in een stroomversnelling geraakt.''

Verplaatst u zich eens in de bouwsector. Waarom hebben de ondernemingen zo lang gewacht, denkt u?

,,Ik denk dat bouwers een juridische inschatting hebben gemaakt. Er was angst voor strafrechtelijke vervolging. Ik ben niet boos, teleurgesteld of verdrietig. Maar laat duidelijk zijn: ik had me kunnen voorstellen, had het ook verstandiger gevonden, dat ze eerder met de melding waren gekomen. Dat is jammer, want dan hadden we eerder schoon schip kunnen maken.''

Hoeveel clementie betracht de NMa jegens de bouwers?

,,Dat hangt sterk af van de verstrekte gegevens. Als je als bouwer informatie geeft over een kartel waarvan wij nog niets weten, kan je zelfs boete-immuniteit krijgen. Maar dan moet je écht met iets geheel nieuws komen. Ik verwacht dan ook niet dat ze dat lukt.''

De bouwsector blijft hopen op een generaal pardon in plaats van individuele boetes.

,,Advocaten van de bouwers hebben dat hier ook wel eens gevraagd. Maar de NMa is een bestuursorgaan, en moet zich houden aan bepaalde regels. De procedures kennen geen generaal pardon. Dat kan je als bouwers linksom of rechtsom niet willen, wel of niet leuk vinden, maar ik ontkom er niet aan. Ik ga boetes uitdelen.''