Duinen en dijken verstevigen met hulp van bacteriën

Onderzoeksinstituut GeoDelft is ver gevorderd met een verstevigingstechniek voor zand met behulp van bacteriën. Losse zandkorrels worden diep in de grond aan elkaar gekit door bacteriën die daar worden geïnjecteerd. De techniek, die op laboratoriumschaal goed werkt, wordt nu ,,op een geheime locatie'' buiten getest. Op den duur zou de techniek kwetsbare duingebieden kunnen vastleggen.

Ir. Waldo Molendijk, sector directeur business development, erkent dat het geen eigen vinding van GeoDelft is: ,,De techniek is ontwikkeld door een Australische onderzoekster, Vicky Whiffin, van de Murdoch University. We herkenden onmiddellijk het potentieel van haar onderzoek. Inmiddels is ze bij ons in dienst.''

Door een speciale bacteriestam te injecteren en van de juiste voedingsvloeistof te voorzien, worden de zandkorrels op de plaatsen waar ze elkaar raken aan elkaar gekit door een laagje calciet (CaCO3) dat wordt afgezet door de bacteriën. De onderzoekers spreken van `cementatie'. De mate van hechting valt te sturen door meer of minder bacteriën en voedingsvloeistof te injecteren.

Molendijk: ,,Zand is een veelgebruikt materiaal bij wegen- en dijkenbouwers. Maar zandkorrels hechten nu eenmaal niet aan elkaar, het is los zand. Dat is meestal niet erg. Een zeedijk bestaat uit een zware zandkern, die wordt beschermd door een waterdichte kleilaag en deze weer tegen golven door steenslag. Dat is meestal voldoende. Maar soms slaat een storm een bres in de stenen en zelfs in de kleilaag en dan wordt het zand weerloos weggespoeld. Zo'n zandkern zou veel sterker zijn als hij vastgekit was. Met cementatie wordt zo'n zandkern veel erosiebestendiger.''

De techniek werkt inmiddels naar bevrediging in het laboratorium. Daarin wordt gewerkt met de bacteriestam die de Australische onderzoekster heeft meegenomen. Molendijk: ,,Maar we willen in de Nederlandse bodem eigenlijk geen `vreemde' bacteriën injecteren. We zijn nu, in samenwerking met andere instituten, bezig met een selectie van landseigen bacteriën. We zijn ervan overtuigd dat er stammen bij zijn die hetzelfde kunnen als de Australische.''

Volgens Molendijk is het op dit moment al zeker mogelijk om een zandlaag volledig ondoorlatend te maken met cementatie door bacteriën. Molendijk: ,,Maar dat is slechts af en toe gewenst. Meestal wil een dijkenbouwer versteviging, maar toch een zekere mate van waterdoorlatendheid. En dat doen deze bacteriën.''

Zouden de duinen met bacteriën verstevigd of vastgelegd kunnen worden? Molendijk: ,,In principe wel, maar we denken in eerste instantie aan kwetsbare delen, zoals een bedreigd duin bij een monumentale badplaats. Op andere plaatsen moet je dat niet willen.''