Donner verwijt media gebrek aan feitelijkheid

Journalisten laten zich te veel leiden door wat verkoopt en te weinig door de feiten. Die ontwikkeling bedreigt volgens minister Donner van Justitie de integriteit van de pers in Nederland. ,,Bij iedere andere tak van bedrijvigheid waar (...) het gevaar van verlies van kwaliteit zo groot is, zou de wetgever al lang hebben ingegrepen. De persvrijheid verzet zich hiertegen.''

Donner (CDA) uitte zijn kritiek op de pers gisteren tijdens een congres dat journalistenvakbond NVJ had georganiseerd over persvrijheid. De minister nam een onderzoek naar persvrijheid in Nederland in ontvangst. Het onderzoek werd in opdracht van de NVJ gedaan door hoogleraar journalistiek en cultuur Frank van Vree en docent Mirjam Prenger van de Universiteit van Amsterdam.

Donner zei dat een ,,correcte en adequate presentatie'' van de werkelijkheid in de media ,,niet vanzelfsprekend is''. Hij vindt het daarom niet verwonderlijk dat instellingen veel geld steken in voorlichting aan journalisten. ,,Een toenemend deel van het werk van de overheid bestaat uit het recht zetten van wat verslaggevers eerder uit hun verband hebben gerukt.''

Volgens onderzoekers Van Vree en Prenger is juist het leger aan voorlichters bij overheden en bedrijven een van de gevaren die de persvrijheid bedreigen. Zij schatten dat elke journalist drie tot vier voorlichters of communicatieadviseurs tegenover zich vindt. Door de toegenomen productiedruk komen journalisten minder toe aan het zelf verzamelen van de feiten. Daardoor neemt de invloed van deze zogenoemde spin docters op de berichtgeving toe, aldus de onderzoekers.

Donner concludeerde gisteren dat de grootste bedreiging voor de persvrijheid in Nederland ligt in een teveel aan vrijheid. Hij wil dat de media zich verantwoordelijker opstellen en elkaar minder napraten. Media moeten elkaar niet als bron beschouwen. ,,Daardoor is niemand meer verantwoordelijk voor de waarheid. Iedereen zegt het immers.'' Hij concludeerde: ,,Een waakhond die te vaak loos alarm geeft, heeft geen functie.''

Onderzoeker Van Vree vindt dat Donner ,,tamelijk eenzijdig'' de schuld bij de media legt. ,,Politici draaien net zo goed mee in het mediacircus.'' Bovendien noemt Van Vree het ,,een gotspe'' om te doen alsof journalisten voorlichters alleen maar dank verschuldigd zijn. ,,Als je niet ziet dat voorlichters een eigen agenda hebben, is dat ronduit naïef.''

Van Vree en Prenger noemen naast de professionalisering van voorlichting andere gevaren voor de journalistiek. Zoals de vermenging van commercie en journalistiek in bijvoorbeeld de reisjournalistiek. In sommige media kunnen betalende partijen invloed uitoefenen op de berichtgeving.

Zij spreken verder de vrees uit dat media zich te veel bezig (gaan) houden met wat het publiek wil. Deze houding heeft er volgens Van Vree en Prenger in de VS toe geleid dat media zich vooral richten op de ,,populaire cultuur'', en maatschappelijke kwesties ,,grotendeels links laten liggen''.

Delen toespraak Donner pagina 9

WWW.NRC.NLVolledige tekst