Martelfoto schokt Britten

Twee dagen na het nieuws over mishandeling van Iraakse gevangenen door Amerikanen, kwam een Britse krant met foto's van mishandeling van een Irakees door Britten. Waar gebeurd of geënsceneerd?

De foto's van krijgsgevangen Irakezen die door Britse soldaten worden mishandeld zijn niet alleen echt, maar vormen slechts het topje van de ijsberg. Dat zeggen de twee soldaten die enkele van hun omstreden foto's zaterdag hebben laten publiceren door The Daily Mirror.

De foto's lijken te tonen hoe soldaten op een geblinddoekte Irakees urineren en hem met geweerkolven bewerken. Maar dit weekeinde is gesuggereerd dat de foto's in scène zijn gezet. Het getoonde geweer, sommige kledingstukken en de Bedford-vrachtauto op de foto's zouden niet in Irak zijn gebruikt. Bovendien zou de kleding van de gevangene en die van de militairen veel te schoon ogen.

De twee soldaten die de foto's leverden maken deel uit van de 600 infanteristen van het Queen's Lancashire Regiment (QLR), die na dienst in Irak nu op Cyprus zijn gelegerd. Het regiment is eerder in verband gebracht met mishandeling van krijgsgevangenen. Tegen vier soldaten van de eenheid loopt een gerechtelijk onderzoek wegens de dood van een 26-jarige Irakees. Hij overleed aan zijn verwondingen, nadat hij vorig jaar september was gearresteerd in Basra. De Britten zouden zijn uitgeweest op wraak na de dood van een medesoldaat bij een aanslag met een autobom.

Britse politici en de legertop hebben het vermeende incident op de foto's onmiddellijk scherp veroordeeld. Premier Blair noemde de beelden ,,ziekmakend'' en, indien het incident wordt bewezen, ,,totaal onacceptabel''. Generaal Sir Michael Jackson, de hoogste officier van het Britse landleger, sprak van een ,,beschamende'' kwestie en een woordvoerder van het QLR zei dat ,,er in ons regiment geen plaats is voor individuen die in staat zijn tot zulk weerzinwekkend gedrag''.

Maar volgens Piers Morgan, hoofdredacteur van The Mirror, waren dergelijke incidenten ,,in Basra al maanden algemeen bekend''. De gevangene zou acht uur lang zijn mishandeld, waarbij zijn kaak werd gebroken, en daarna uit een rijdende vrachtauto zijn gegooid. De twee soldaten die de foto's leverden zeggen vanochtend in dezelfde krant: ,,We staan achter ieder woord van ons verhaal. Dit is gebeurd, het is geen bedrog en het leger weet dat er nog veel meer is.''

Nicholas Soames, Tory-woordvoerder voor defensie, kritiseerde de publikatie van de foto's door The Mirror, omdat er, zei hij tegen de BBC, ,,duidelijk een vraagteken staat bij hun authenticiteit''. Het QLR zelf zou geschokt zijn dat ,,de goede naam van het regiment is geschaad'', aldus bronnen in Cyprus. Britten hebben zich er steeds op laten voorstaan dankzij hun terughoudende toepassing van geweld effectiever te zijn in vredeshandhaving dan de `gung-ho' Amerikanen. Die reputatie lijkt hoe dan ook aan geloofwaardigheid te hebben ingeboet.

Het nieuws over de vermeende mishandeling van een Irakees door Britten kwam twee dagen na het bekend worden van details over mishandeling van Iraakse gevangenen door Amerikanen en in de nasleep van de slag om Falluja, waarbij veel onschuldige burgers zouden zijn omgekomen. Volgens een reeks commentaren in de Britse media hebben de beelden onmetelijke schade toegebracht aan het imago van de Brits-Amerikaanse coalitie, die juist in Irak zei in te grijpen om een einde te maken aan het regime van Saddam dat martelde en verkrachtte. ,,Dat betekent dat het gedrag van de coalitie boven kritiek moet zijn verheven'', aldus The Observer gisteren. ,,Beelden van marteling en misbruik van gevangenen zijn niet alleen schokkend, maar hun explosieve karakter bedreigt de vrede in de regio.''

Als het officiële onderzoek dat nu door de Britse militair-justitiële autoriteiten wordt uitgevoerd zou vaststellen dat het om een in scène gezet incident gaat, zullen de foto's in de Arabische wereld naar wordt aangenomen een eigen leven gaan leiden met de kracht van waarheid. Hoe snel en effectief het nieuwe onderzoek door de Royal Military Police (RMP) zal zijn, moet overigens blijken. Een negen maanden geleden begonnen onderzoek naar mishandeling van krijgsgevangenen door Britse soldaten (van een andere eenheid) loopt nog steeds. Amnesty International heeft het leger ervan beschuldigd te pogen die kwestie ,,onder de mat te vegen''. Het incident lekte uit toen een soldaat een filmrolletje liet ontwikkelen waarop te zien was hoe krijgsgevangenen in een net door een vorkheftruck werden opgetild en ook hoe ze werden gedwongen seks te simuleren. De fotolaborant sloeg alarm.