HET POLITIEKE FEESTSEIZOEN IS GEOPEND...

Meefeestend op de Herengracht in Amsterdam kreeg Wouter Bos op Koninginnedag dit weekeinde een vraagje. Moet je nou morgen op 1 mei de Internationale zingen? Nee joh, antwoordde de PvdA-leider. ,,Je hebt een volstrekt ouderwets beeld van de PvdA. Wij hebben `100% Isis' en Hind!'' Het ene is moderne dansmuziek, de andere is Idols-ster van vorig jaar.

Iets later passeerde op de Herengracht een trouwe sociaal-democraat. Mág je morgen de Internationale zingen? Jaháhá, zei Wouter Bos, natuurlijk!

Deze anekdote vertelde de PvdA-leider zaterdagavond, op 1 mei. De PvdA vierde de Dag van de Arbeid in Haarlem.

Begin mei is politieke feesttijd in Europa - door historisch toeval valt een een serie ideologische feesten van verschillende aard in deze periode. De komende week vieren de meeste naties zichzelf op elk op hun eigen bevrijdingsdag na de Tweede Wereldoorlog. Deze week wordt 6 mei door de LPF aangegrepen om met een plechtige kranslegging voorman Pim Fortuyn te herdenken en zijn 'gedachtengoed' te vieren.

De Dag van de Arbeid wordt in Europa en VS gevierd, maar in Nederland is het socialistische feest al jaren in verval. Toen Koninginnedag eind jaren veertig verhuisde van 31 augustus (de verjaardag van koningin Wilhelmina) naar 30 april (Juliana), werd nog luid gehoopt dat dit collectieve verjaardagsfeestje de aantrekkingskracht van 1 mei zou verminderen. Dat was in de tijd dat de sociaal-democratische SDAP net was vervangen door de doorbraakbeweging PvdA.

Vrijdag kondigde premier Balkenende aan dat Koninginnedag ook na het overlijden van Juliana voorlopig op 30 april gevierd blijft. Maar om de Meiboom op de Paasheuvel, het terrein van de vroegere Arbeiders Jeugd Centrale op de Vierhouter heide, wordt al jaren niet meer gedanst. Twee jaar geleden poogden de jongeren van de SP het sociaal-democratische erfgoed over te nemen. Ze veegden de Paasheuvel schoon, poetsten de standbeelden op van oude sociaal-democraten als wethouder Wibaut. 1 mei was 'Rode Monumentendag'. En drie jaar geleden kwam op 1 mei het door Jan Marijnissen gepropageerde manifest 'Stop de uitverkoop van de beschaving'.

Vorig jaar was het bij de SP alweer een stuk rustiger, dit jaar was er ,,echt helemaal niets'', aldus een partijwoordvoerder. Ja, SP-leider Marijnissen gaf een workshop aan dertig getalenteerde SP-jongeren. Maar de symbolenstrijd met de PvdA heeft de SP opgegeven.

...en Idols is een beter voorbeeld...

En dat terwijl PvdA-leider Bos – die een paar jaar geleden nog ,,helemaal niets'' met 1 mei zei te hebben – de dag nu net ontdekt heeft. Zaterdag vertelde hij in Haarlem zijn jonge publiek het spannende verhaal van de staking voor de acht-urige werkdag op 1 mei 1886 in Chicago. De vier leiders werden opgehangen, dat was het begin van de traditie, had hij ,,ook maar uit de geschiedenisboekjes'' begrepen. En ja, die morgen had hij inderdaad de Internationale gezongen, met bejaarden in het Willem-Drees-huis in Amsterdam-Noord. Maar het meest interessante, legde Bos uit, was toch de spanning tussen traditie en vernieuwing. Deze 1 mei geen SP-manifest, maar een nieuw beginselprogramma van de PvdA. Met daarin geen klassiek sociaal-democratisch betoog tégen het neoliberale ,,brutopia'' en vóór `eerlijk delen', zoals in het SP-beginselprogramma `Heel de mens'. Maar wel de notie dat ,,politiek er toe doet'' en dat ieder recht heeft op een `fatsoenlijk bestaan'.

De bedoeling was dat daarover zou worden gediscussieerd. Dat gebeurde 's middags wel in een zaaltje in het centrum van Haarlem, waar enkele diehards het lawaai van de kermis op het plein trotseerden. 's Avonds tussen het jonge publiek in de vervallen Lichtfabriek draaide Bos geroutineerd om zijn as in het vaste `Arena-format' - leider in het midden, publiek rondom - om vragen te beantwoorden. Maar die kwamen nauwelijks. De show werd niet gestolen door hém of door Europees lijsttrekker Max van den Berg, die onwennig rondjes draaide in de arena (,,Ik ben niet zo'n draaier als CDA-lijsttrekker Camiel Eurlings''). Maar wel door de stand-up-comedian vlak na Bos (,,Ik zeg: ik kom alleen als Wouter Bos in het voorprogramma staat''). En door de sterren van het nieuwe PvdA-format `Ideals': jongeren rapten of vertelden hún idealen aan een vierkoppige jury met onder anderen Wouter Bos (,,Je hebt zo'n sprekende kop: ik weet zeker dat je omgekeerde idealen met dezelfde overtuigingskracht zou brengen.'') Het was de ideale prelude op het dubbele hoogtepunt van de avond: eerst het live optreden van Hind, daarna met z'n allen op een video-scherm kijken naar de finale van het tv-programma Idols. Met zingende jongeren en een jury. Bij de PvdA hebben ze begrepen: ook politiek feesten is in de eerste plaats community-building. De discussie over de beginselen wordt vervolgd.

... dan legerparades van staatswege

In de rest van Europa heeft de viering van de eerste mei eveneens betere tijden gekend. Er zijn de afgelopen maanden zelfs stemmen opgegaan om 1 mei als feestdag te laten voortbestaan, maar dan wel met een andere aanleiding. De officiële toetreding van tien nieuwe lidstaten, waaronder acht uit het voormalige Oostblok, afgelopen zaterdag was dat nu niet een uitstekend moment om van de Dag van de Arbeid een Dag van de Europese eenheid te maken?

Aardig idee zeiden velen, al was het maar omdat veel van de nieuwe toetreders van 1 mei niet echt een community-gevoel krijgen. Het is een datum die in die landen bijvoorbeeld wordt geassocieerd met de van staatswege opgelegde troepenparades van het Warschaupact.

Maar, daar brachten degenen met gevoel voor historie weer tegenin dat Europa reeds lang een eigen feestdag kent. Weliswaar is het nergens een vrije dag, laat staan dat deze dag uitbundig met volksdansen en braderieën wordt gevierd, maar toch: 9 mei staat in de Europese agenda's genoteerd als Dag van Europa. Het was op die dag in 1950 dat de Franse minister Robert Schuman de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal voorstelde die de bakermat zou vormen voor de huidige Europese Unie. Vooralsnog hebben de historici het pleit gewonnen. Europese regelgeving is op dit punt vooralsnog niet te verwachten.

De Tweede Kamer is tot 17 mei met reces.