Eerder technocraat dan politicus

Marek Belka (52), de nieuwe premier van Polen, wacht de zware taak om het vertrouwen in de Poolse politiek te herstellen. Een taak, grapte hij onlangs, die moeilijker is dan de wederopbouw van Irak, waarmee hij tot voor kort belast was.

Belka is lid van de sociaal-democratische SLD, de partij van ex-communisten die het afgelopen jaar bijna ten onder ging aan affaires, maar afficheert zich graag als `onafhankelijk'. Hij heeft een haat-liefde verhouding met de SLD: dankzij de sociaal-democraten was hij twee keer minister van Financiën en twee keer vice-premier (functies die in Polen meestal samenvallen), maar hij is uit die hoek vaak fel bekritiseerd om zijn economisch liberale ideeën. De laatste keer dat hij minister was leidde die kritiek tot zijn val.

Zijn belangrijkste bondgenoot en beschermheer is president Aleksander Kwasniewski. Belka behoort tot het select groepje economische adviseurs van de president. Zijn huidige benoeming tot premier heeft hij voor een groot deel te danken aan Kwasniewski, die de pogingen van de SLD om eigen partijmensen als premier naar voren te schuiven in de kiem smoorde.

Belka is meer technocraat dan politicus. Zijn selectie van ministers is, zegt hij, een kwestie van competentie, niet van partijpolitiek. ,,Ik ken veel partijloze dwazen en veel partijgebonden experts'', zei hij onlangs in een interview. In zijn nieuwe regering zitten veel nieuwe gezichten, maar ook veel oude, van ministers die hij heeft `overgenomen' van de vorige, onpopulaire premier, Leszek Miller. Het is nu de vraag of het parlement, dat binnen twee weken het groene licht moet geven aan de nieuwe regering, dit slikt.

De afgelopen weken heeft hij met oppositieleiders gesprekken gevoerd, inclusief met Andrzej Lepper, de leider van de extremistische boerenpartij Samoobrona (Zelfverdediging). Belka heeft in zijn regering ook meer ruimte gemaakt voor Unia Pracy (Unie van de Arbeid), de wat vergeten en onder de voet gelopen coalitiepartner van de SLD, en voor onafhankelijken.

Belka studeerde aan verschillende Amerikaanse en Britse universiteiten en heeft altijd een sterke band gehouden met de Verenigde Staten. In november vorig jaar werd hij benoemd tot de economische rechterhand van Irak-bestuurder Paul Bremer. Belka was daar tot voor kort verantwoordelijk voor de handel en voor de wederopbouw van het banksysteem en Iraakse bedrijven.

Belka is docent aan de universiteit van Lódz, zijn geboortestad, en was ook even adviseur voor de Wereldbank. Hij heeft verschillende studies verricht naar macro-economische vraagstukken. Zijn eerste belangrijke politieke positie verwierf hij in 1997, toen hij voor de eerste keer minister van Financiën werd. Belka ligt goed bij financiële analisten, die in hem een strenge bewaker van de publieke financiën en een beschermer van de Centrale Bank zien. Hij is bij veel Polen berucht om de zogenaamde Belka-tax, het door hem geïntroduceerde belastingtarief van 20 procent op spaargeld.

De tweede keer dat hij minister werd, in 2001, gooide hij de handdoek na acht maanden in de ring. Belka voerde destijds ,,persoonlijke redenen'' aan voor zijn vertrek, maar volgens de Poolse media was er ruzie ontstaan over de wens van andere ministers, met sociale portefeuilles, om het begrotingstekort te laten oplopen. Als premier krijgt hij weer te maken met een begrotingstekort, een tekort dat ditmaal gevaarlijk uit de hand is gelopen.

Marek Belka is getrouwd en heeft twee kinderen.

    • Stéphane Alonso