Oudere, dure caissière ingeruild voor meisjes

Supermarkten moeten bezuinigen door de prijzenoorlog. En proberen daarom af te komen van ouder personeel.

Iedere keer als Jony Torenman (43) op haar brommer langs de Albert Heijn op het Amsterdamse Museumplein rijdt, bekruipt haar een gevoel van onbehagen. Ruim tien maanden lang werkte de Amsterdamse als caissière bij het filiaal. ,,En opeens begon het getreiter.''

Torenman was ,,te duur'', liet de filiaalchef haar begin dit jaar weten. Voor haar ,,kon hij drie meisjes krijgen''. En dat terwijl de caissière vorige zomer op zijn verzoek werkweken van soms wel zestig uur had gedraaid – het driedubbele van wat haar arbeidsovereenkomst voorschreef.

Nadat Torenman eind januari voorzichtig had geïnformeerd of haar contract zou worden verlengd, werd zij nog geen week later van diefstal beticht. De filiaalchef beet haar toe dat zij bij haar 25-jarig huwelijksjubileum wel erg had uitgepakt. Waar haalde zij het geld voor een limousine en bruidstaart vandaan? Had zij het soms even geleend? ,,Als ik thuisbleef zou ik worden doorbetaald tot mijn contract afliep. En ja, dat heb ik toen maar gedaan.''

Supermarkten pesten hun oudere personeel steeds vaker weg, zo blijkt uit onderzoek dat FNV Bondgenoten vorige week publiceerde. Ouderen – in de supermarktbranche begint dat bij twintig-plus – worden valselijk beschuldigd van diefstal of verplicht overgeplaatst naar een ander filiaal met een ruimer personeelsbudget. Ook worden arbeidscontracten eenzijdig gewijzigd. Van de ongeveer duizend geënquêteerden die reageerden op een vragenlijst naar aanleiding van klachten die bij de bond waren binnengekomen, geeft 58 procent aan dat dit soort praktijken in hun filiaal voorkomt. Vooral Albert Heijn en C1000 moeten het ontgelden.

FNV-bestuurder Jos Brocken noemt de uitslag van de enquête ,,ronduit schokkend''. Vooral de incidenten waarbij ouderen valselijk van diefstal worden beschuldigd, zitten hem niet lekker. ,,Daar gaan supermarkten toch echt een grens over.'' Een van de voornaamste verklaringen voor de verslechterde werkomstandigheden van ouder supermarktpersoneel is volgens hem de prijzenoorlog. Brocken: ,,Die kost supermarkten veel geld, en dus gaan ze bezuinigen. De vervanging van een 45-jarige winkelbediende door een 16-jarige levert een forse besparing op.''

Volgens de FNV-bestuurder wordt ouder personeel op allerlei manieren onder druk gezet. ,,De ene keer wordt een werknemer zonder omwegen meegedeeld dat hij te duur is voor een filiaal, de andere keer wordt hij onder valse voorwendsels overgeplaatst. En soms wordt onverwachts een dossier aangelegd van iemand die in het verleden nooit aanmerkingen op zijn functioneren heeft gehad.''

Ook bij de CNV Dienstenbond kwamen de afgelopen maanden ,,tientallen klachten'' binnen van ouder supermarktpersoneel, zegt bestuurder Handel, Richard Leloux: ,,Bij veel supermarkten worden momenteel de grenzen van het toelaatbare getest''. Vaak gaat het om mensen die tegen hun zin zijn overgeplaatst naar een ander filiaal, met een langere reisafstand. Maar ouderen krijgen ook te horen dat hun werktempo niet evenredig is met hun salaris.

Een woordvoerder van Albert Heijn concludeert dat er ,,kennelijk niet altijd sprake is van zorgvuldig personeelsbeleid''. Dat hangt volgens hem ten dele samen met de grootscheepse reorganisatie bij Albert Heijn, waarbij 440 arbeidsplaatsen verloren gaan. ,,Een pijnlijk proces waarbij soms dingen gebeuren die niet correct zijn.'' Een ander punt is volgens hem dat Albert Heijn altijd een zeer ruimhartig personeelsbeleid heeft gevoerd, maar de laatste tijd beter toeziet op de naleving van CAO-bepalingen. ,,Dat komt waarschijnlijk hard aan bij het personeel.'' Het concern belooft de klachten ,,grondig te zullen onderzoeken''.

De bond voor 50-plussers ANBO verbaast zich over de uitkomst van de FNV-enquête. Volgens medewerker Frank van der Aa is het inhuren van ouder personeel in de dienstverlenende sector langzaam gemeengoed aan het worden. ,,Ouderen worden in winkels en horecagelegenheden bij voorkeur geholpen door leeftijdsgenoten, omdat die doorgaans meer persoonlijke aandacht voor hen hebben. Je zou zeggen dat ook supermarkten daar op inhaken. Maar kennelijk gaat die trend aan hen voorbij.''