`Met uitbreiding van EU is eindelijk Jalta begraven'

Met veel plechtige toespraken en veel feest – vooral in het Oosten – is de uitbreiding van de Europese Unie met tien nieuwe lidstaten gevierd. In de toespraken klonkt één thema luid door: de uitbreiding bezegelt het eind van de verdeling van Europa. ,,Jalta is begraven'', aldus de Luxemburgse premier Juncker.

De Duitse president Johannes Rau, zo meldt onze correspondent in Warschau, was gisteren te gast in het Poolse parlement, de Sejm, samen met collega Aleksander Kwasniewski. Na zijn binnenkomst in de plenaire zaal stond een groep parlementariërs die tegen de uitbreiding is demonstratief op om de zaal te verlaten. Het ging om leden van de Liga van Poolse Families, een conservatieve en ultrakatholieke partij, die steevast waarschuwt voor de dominante positie van Duitsland binnen Europa.

Rau stond in zijn toespraak veelvuldig stil bij de Tweede Wereldoorlog en het grote leed dat de Polen en de Poolse joden is aangedaan door de nazi's. Rau zei ook dat hij Polens lobby steunt om in de Europese grondwet een passage op te nemen over de christelijke grondbeginselen van Europa. ,,Onze volkeren zijn beide diep geworteld in de christelijk traditie.''

Veel regeringsleiders legden in hun toespraken de nadruk op het definitieve eind van de Koude Oorlog, als gevolg van de uitbreiding. ,,De uitbreiding heelt de wonden van de Koude Oorlog en verzekert de vrijheid en de democratie in landen die lang het een noch het ander hadden'', aldus de Britse premier Blair. ,,Confrontatie is vervangen door samenwerking, het opleggen van feiten met geweld is vervangen door het delen van belangen met anderen'', zo stond in een verklaring van de Duitse kanselier Schöder, de Poolse premier Miller en de Tsjechische premier Špidla.

,,Ik heb tranen in mijn ogen. Het zijn tranen van herinnering, van onze tragedies, onze doden, onze schande. Het zijn tranen van emotie en het zijn tranen van vreugde'', aldus de Franse premier Raffarin. ,,Het leven heeft me de kans gegeven voor de eerste en de laatste keer op een grens te staan die morgen niet meer bestaat'', zo zei de Sloveense premier Anton Rop op de grens met Oostenrijk en Italië.

Een woord van scepsis kwam – geheel volgens verwachting – van de Tsjechische president Václav Klaus, een euroscepticus. ,,Veel beslissingen zullen in Brussel worden genomen en onze stem in het beslissingsproces zal er maar één onder vele zijn'', zo stelde hij. ,,Dat vermindert onze soevereiniteit.'' De president vertrok vervolgens – als een symbolische geste – naar de Blanik-berg, waar volgens de legende ridders slapen die wakker worden als het vaderland in gevaar is en zij het moeten redden.

Bondskanselier Schröder zei gisteren dat Duitsland zich zal verzetten als nieuwe lidstaten met lage belastingstarieven zouden proberen de groei van de Duitse economie te frustreren. Dat was een risico, gaf hij toe, maar ,,de kansen zijn groter dan de risico's''.

Premier Berlusconi van Italië vierde vannacht niet mee: hij heeft griep.