Meer dan honderd competenties

De Onderwijsraad munt niet uit in het geven van adviezen met een hoog realiteitsgehalte. Een voorbeeld daarvan was het omvangrijke rapport `Wat scholen toevoegen' met als meest opvallende conclusie dat basisscholen een begintoets voor kleuters zouden moeten invoeren om de onderwijsopbrengsten vast te stellen. Door de politiek afgeschoten en niets meer van gehoord.

Deze week verscheen van de Raad een meer realistisch rapport over de bureaucratisering van het onderwijs. Het blijkt dat alle extra gelden die de laatste jaren aan het onderwijs zijn besteed vrijwel volledig opgingen aan toenemende bureaucratisering (NRC Handelsblad, 26 april). Dat bericht kwam voor de werkers in het veld niet als een verrassing.

In de basisschool hebben wij een personeelsbeleidsplan, een beleid voor ARBO, beoordelings- en functioneringsgesprekken, deeltijdarbeid, mobiliteit, scholing, klachten, taakverdeling, voorrang voor vrouwen, sponsoring, ict, terugplaatsing van leerlingen uit het speciaal onderwijs en bestuurs- en directiereglementen, om een paar willekeurige voorbeelden te noemen.

Maar dat is niet het ergste. Veel erger is de stuitende bureaucratie bijvoorbeeld rond het zogenaamde rugzakje. De formulierentroep die ingevuld moet worden om voor een kind extra menskracht in de school te krijgen is dermate omvangrijk dat voor menig onderwijsgevende na het volbrengen van deze taak het ARBO-beleid van stal gehaald moet worden.

De nieuwste loot aan de onderwijsvernieuwing met de daarmee gepaard gaande bureaucratisering is het zogenaamde IPB, het integraal personeelsbeleid. Een voorbeeld uit een van de kleurige folders. Het gaat hier om het docentencompetentieprofiel, domein Pedagogisch handelen. Unit tweede fase economie en maatschappij. Een docent met basiscompetenties brengt volgens dit geschrift stilte in de klas tot stand die overeenkomstig de werkvorm en de gebruikte werkruimte is. De ervaren docent laat leerlingen uitspreken en luistert wat leerlingen te zeggen hebben en de excellente leerkracht biedt houvast bij onzekerheid om iets te kunnen en neemt angst weg voor nieuwe leervormen.

Zo zijn er méér dan honderd competenties. Het is aan de directies om deze te beoordelen en vast te leggen. Ondanks het IPB heeft de centrale overheid deregulering hoog in het vaandel met als gevolg dat men op een lager niveau gedwongen wordt tot uitgebreide verantwoording. Het moge duidelijk zijn: zo kan het niet langer.