Manische nihilisten

Het blijft een wonderlijke carrière, de muzikale loopbaan van Eminem. Lag tien jaar geleden nog op de stoep van West Coast radioshows om als eerste binnen te zijn voor het open uurtje `freestylen', hield dat uit het blote hoofd rappen soms tien uur achter elkaar vol, en bleek toch bij het volgende bezoek alweer vergeten. Maar het blanke ventje dat lang als nepneger werd beschouwd, runt tegenwoordig een imperium van jewelste en wordt door de zwarte hiphopgemeenschap volkomen serieus genomen. Grootste verdienste ondertussen van dit trailerpark-knaapje is dat hij tijdens deze zegetocht nooit zijn demonen heeft verloochend terwijl hij de hiphop als genre van een dosis frisse zelfrelativerende humor heeft voorzien.

Humor, haat, verbale acrobatiek en productionele bombast – dat is wat de cartooneske hiphop van Eminem ons brengt. De groep D12 – Eminems oude vriendenkliek uit Detroit – lijkt dan lekker makkelijk op sleeptouw te nemen, om in het kielzog van de beroemde rapper wat van het succes mee te snoepen. Maar zo zijn de heren niet getrouwd. Loyaliteit mag dan een rol spelen, de zendingsdrang van de zwartgallige vriendenkliek is een belangrijker bindmiddel. Bovendien heeft D12 al vanaf het alleerste hitje een eigen sound, die veel kaler en bescheidener is dan Eminems solowerk.

Op het tweede album van D12, World, is dat geluid nog verder geperfectioneerd. Er wordt met minimale middelen een frenetieke beat gecreëerd, die vervolgens op een `eenvoudige' old school-manier op een ritme wordt gelegd, waardoor het repeterende vermogen van de `groove' ouderwetse krachten oproept. En dan komen de zes viespeuken van D12 even hun woordje doen. Wel, ondanks het enorme gevaar ten onder te gaan aan middelbare-schoolhumor blijft de balans tussen zieke grappen, weerzin tegen het leven en adremme woede van manisch geworden nihilisten het grootste deel van dit album ronduit perfect. Zelden klinken b-rappers (zoals de vrienden van Eminem ten onrechte gezien worden) zo overtuigend geperverteerd én technisch bezeten als dit zooitje ongeregeld.

Inspiratie genoeg dus. Een eigen sound, genoeg goeie nummers om de tachtig minuten durende cd uit te kunnen zitten en wederom een bescheiden glansrol van Eminem zelf, die zijn eigen rol als `bandleider' niet enkel in het nu circulerende clipje belachelijk maakt, maar zichzelf ook op de rest van het album regelmatig in de zeik neemt.

Het eeuwige probleem dat ik met de hiphop van Eminem, D12 en aanverwante projecten heb, is het ontbreken van de eigenzinnige soul van dit genre. Je hoeft geen samples van oude slijphitjes aan te slepen voor een dergelijke input, want dat helpt geen zier. De muzikaliteit van Eminem komt me te intellectueel voor om daar nog iets aan te kunnen veranderen. Maar dat D12 nog te vaak het hart uitschakelen om de dictie de voorrang te geven is een groepskwaal die hopelijk bij het volgende album voorgoed overwonnen is.

D12: World (Shady/Interscope) ****