`Krijgt Ahmed straks Yossi's fietsje?'

De leden van de Israëlische Likudpartij stemmen morgen over het plan van premier Sharon de nederzettingen in de Gazastrook te ontruimen. Peilingen voorspellen hem een pijnlijke nederlaag.

De toon is agressief, de woordkeus ongepolijst. ,,Wat Gaza ontruimen? Vluchten voor terroristen, vluchten als een zoon van duizend hoeren? Nooit'', is het antwoord van Yoav Abrahamson, rondbuikige vrachtwagenchauffeur (,,hummus en bier'') en veteraan uit de Yom Kippur-oorlog van 1973. De vraag was: ben je lid van Likud en wat stem je zondag?

In het centrum van vervallen en tamelijk naargeestig Bat Yam, ten zuiden van Tel Aviv, delen Ezra Ernberg en zijn medewerkers folders en brochures uit. Zij komen uit Gush Katif, het blok van nederzettingen in de Gazastrook, en voeren een even ruige als geoliede campagne tegen het plan van premier Sharon om de 21 nederzettingen met 1.438 families – 7.000 hoofdzakelijk orthodoxe mannen, vrouwen en kinderen – te verplaatsen naar Israël.

Truckchauffeur Yoav stemde vroeger op Begin, later op Netanyahu en de laatste keer op Sharon. ,,We houden van Arik, hij is een soldaat net als ik, maar hier kan ik hem niet volgen. Land, zeker bevrijd land, opgeven is altijd fout. We hadden ook nooit de Sinaï moeten teruggeven aan de Egyptenaren. We hadden nooit uit Libanon moeten weggaan.'' In het Likud-referendum zal Yoav morgen daarom met een gemengd gevoel tegen het plan van Sharon (,,mijn generaal'') stemmen.

Ezra knikt tevreden en drukt Yoav, die al gas geeft, nog snel een brochure van Gush Katif in de hand, waarin de geschiedenis van de nederzettingen en de religieuze betekenis van de joodse aanwezigheid uiteen wordt gezet. De aartsvaders Abraham en Izaak verbleven hier, en beloofde God Mozes niet het hele land van Israël aan de terugkerende joden te geven? Maar vooral wordt geappelleerd aan de angst voor Palestijnen. Naast een zonnige foto van de kleuterschool van Kfar Darom, een van de kleinste en oudste nederzettingen, staat de tekst: ,,Rijdt Ahmed straks op het fietsje van Yossi?'' En: ,,Speelt Mustafa straks met het beertje van Shira?'' Er wordt in de brochure zonder omhaal op emoties gespeeld: ,,Ontruimen van Gush Katif is een overwinning voor de terroristen. Onze scholen, huizen en kassen zullen worden overgenomen door Hamas en Islamitische Jihad om de nieuwe generaties van shahids (martelaren) te kweken.''

In Bat Yam, in Ramla, Lod, Kholon en Rison Le-Tsiyon, woonsteden grenzend aan Tel Aviv met relatief grote, nogal verwaarloosd ogende volksbuurten, lijkt de campagne tegen het plan van Sharon aan te slaan. Tegenstanders zoals Yoav zijn er legio, de voorstanders houden zich stil en twijfelaars kunnen rekenen op nog een telefoontje of e-mail van de duizenden activisten, die door Gush Katif en Yesha, de organisatie van nederzettingen in `Judea, Samaria en Gaza', zijn gemobiliseerd.

Ezra: ,,Als zondag de stembureaus opengaan moeten wij de meeste geregistreerde leden van Likud ten minste éénmaal, maar liefst twee of drie keer persoonlijk hebben benaderd in een gesprek of via de telefoon of e-mail. Voorzover ik weet, hebben we al 100.000 van de 190.000 leden benaderd en zondag gaan we bij alle stembureaus staan om iedereen nog een keer te spreken. En we roepen twijfelaars op gewoon niet te gaan.''

Het organisatievermogen, de vasthoudendheid en de felheid waarmee het plan van Sharon wordt bestreden door de kolonistenbeweging lijkt resultaat op te leveren. De `emotiestrategie' van de kolonisten, die zich gesteund weten door ultraorthodoxe rabbijnen, twee van de vier regeringspartijen en zelfs twee Likud-ministers (Landau en Sharansky), splijt Likud in twee blokken. Vooral Sharansky is zeer actief in de gemeenschap van een miljoen Russische Israëliërs en de rechtse, Russischtalige media zijn vierkant tegen het plan van Sharon, in tegenstelling tot de Hebreeuwse kranten. Een barbecuefeest ter gelegenheid van Onafhankelijkheidsdag in Neve Dekalim, het bestuurscentrum van Gush Katif, liep dinsdag uit op een onverwachte grote demonstratie van 100.000 tegenstanders.

In alle opiniepeilingen van de kranten is het beeld hetzelfde: Sharon gaat het partijreferendum over zijn door de Verenigde Staten gesteunde plan verliezen omdat Likud diep verdeeld is over de ontruiming van de 21 nederzettingen en Sharons eigen ministers de campagne leiden. Voorstanders als Netanyahu (Financiën), Shalom (Buitenlandse Zaken) en Mofaz (Defensie) weigeren bovendien verbaal een helpende hand uit te steken, omdat zij zichzelf als opvolgers van Sharon beschouwen. De rechtervleugel van het rechtse Likud is onverbiddellijk: Gush Katif behoort tot het `Land van Israël'.

Waar Sharon zijn plan beschouwt als een essentiële bijdrage aan de veiligheid van Israël, zien zijn tegenstanders het als een capitulatie voor Hamas, Islamitische Jihad en al die Europese critici die vinden dat de nederzettingen in sinds 1967 bezet gebied ontruimd moeten worden. Zelfs de liquidaties van Hamasleiders heeft daar geen verandering in gebracht. Het rationele argument van Sharon is dat de bewaking van de nederzettingen met 7.000 inwoners te kostbaar en te riskant is geworden voor het leger: een nederzetting als Netzarim met 400 inwoners wordt beveiligd door een pantserinfanteriebataljon.

De vraag is wat Sharon gaat doen als zijn partij zijn plan afwijst. Zal hij aftreden en zich terugtrekken op zijn Sycamore-boerderij? Nieuwe verkiezingen zei hij gisteravond in een gesprek met Kanaal 2, want het wordt dan ,,zeer, zeer moeilijk voor mij om het land dan nog te leiden''. Aan aftreden denkt hij dus niet.

De 75-jarige Sharon, een soort Israëlische comeback kid en al vele malen afgeschreven, is er de man niet naar om politiek volgens conventionele regels te bedrijven. Waarschijnlijk zet hij zijn voornemen toch door en breekt hij zijn belofte dat hij zich aan de uitslag van het referendum zal houden door het plan toch aan de regering en de Knesset voor te leggen. Hij heeft al laten doorschemeren dat het referendum geen formele, grondwettelijke status heeft. Een theoretische optie is ook dat hij een nationaal referendum organiseert. Een duidelijke meerderheid van de Israëlische bevolking heeft geen probleem met de ontmanteling van de nederzettingen in de Gazastrook.

De werkwijze van Sharon is meestal onnavolgbaar. In plaats van het plan in de regering te bespreken en voor te leggen aan de Knesset is hij eerst naar Washington gegaan, vraagt hij nu aan zijn partij om zich uit te spreken en gaat daarna pas naar de regering en de Knesset. Een strategie die bedoeld was om de tegenstand in de regering en de top van zijn partij te omzeilen, maar die nu tegen hem lijkt te werken.

Vice-premier Lapid van de tweede regeringspartij Shinui heeft er bij Sharon op aangedrongen het plan hoe dan ook voor te leggen aan de voltallige regering en aan de Knesset. ,,Uiteindelijk kunnen alleen de regering en de Knesset hierover beslissen'', aldus Lapid.

Premier Sharon, die zijn tegenstanders schromelijk heeft onderschat, zal zelf vanavond na shabbat en morgen via de media een laatste poging doen zijn achterban met donder-en-bliksemspeeches (,,wie niet voor mij is, is tegen mij'), te overtuigen.

Hoe dan ook, na een mogelijk verlies van het referendum is hij vleugellam. Per definitie.