Kan de Atheense riolering de olympische toeristen aan?

De Olympische Spelen die op 13 augustus in Athene beginnen, zullen een grote stroom toeristen naar de Griekse hoofdstad lokken. Kan de stad die aan? Russ Baker over de Atheense uitdaging.

De pessimisten wijzen op terroristen, verkeerschaos, verbouwingen die uitlopen en andere megaproblemen voor de Olympische Spelen van deze zomer. Maar als de Spelen van Athene falen, zal dat veroorzaakt worden door kleine zaken die vastlopen. Dames en heren, buigen we ons over de zaak van het riool. Griekenland is charmant en daarom nog altijd een van 's werelds belangrijkste toeristische bestemmingen. Maar niet alles is even charmant in Griekenland. Neem het toilet. Terwijl het grootste deel van de beschaafde wereld het wc-papier met het water doorspoelt, gooien de Grieken de vuile stukjes papier in een afvalemmer naast het toilet.

Het is een gewoonte die onbedoeld milieuvriendelijk uitpakt – ware het niet dat menig buitenlandse bezoeker niet op de hoogte is van dit lokale gebruik. En er ook niet van op de hoogte zal raken. Tenminste, als een recent, niet-wetenschappelijk onderzoek een teken aan de wand is. Hoewel waarschuwingen niet onbekend zijn (een restaurant had een bordje opgehangen met daarop de afbeelding van een grijnzend toilet en de waarschuwing Do not place Papper in the Toilette) lijken de meeste etablissementen zich niet van het gevaar bewust – en dat terwijl de openingsceremonie nog maar een krappe vier maanden van ons verwijderd is!

Dat betekent miljoenen en miljoen verkeerd doorgetrokken toiletten. De consequenties voor het oude leidingensysteem van Athene – weliswaar niet zo oud als de Acropolis zelf, maar wel degelijk aan vernieuwing toe – zijn niet te overzien. En wat te denken van de verouderde elektriciteitscentrales? Kunnen zij de grote aantallen bezoekers, gek op elektronische hebbedingetjes, en de op volle toeren draaiende airconditioners wel aan?

Natuurlijk, de Grieken hebben niet alleen stil gezeten. Ze hebben nieuwe indrukwekkende sportfaciliteiten gebouwd en een nieuw vliegveld en brede snelwegen aangelegd. Maar veel werk is gaan zitten in cosmetische aanpassingen. Als gevolg daarvan is het werk aan de wedstrijdfaciliteiten nog maar voor de helft af – onderwerp van veel discussies in de Griekse media.

,,Grieken zijn beroemd om het feit dat ze alles zo lang mogelijk uitstellen, om in de laatste minuut als een dolle tekeer te gaan'', zegt arts en schrijver Costis Chlouweraksi. ,,De Olympische Spelen zijn aangekondigd in 1997, maar ze hebben jarenlang niets gedaan. Natuurlijk zijn ze niet klaar.''

METRO

In een stad waar het metrosysteem nog altijd niet af is (men begon met de aanleg in de jaren tachtig) laat een populaire mop op internet zien dat de Grieken nog maar halverwege zijn met de voorbereidingen voor de Spelen van 2004, terwijl de Chinezen al klaar zijn voor de Spelen van 2008. Zelfs de site van de stad Athene was tot voor kort `onder constructie'.

De organisatoren hopen dat de problemen van Athene het niet zullen halen bij die van Atlanta in 1996, waar een bom in het stadspark zorgde voor een dode en tientallen gewonden en waar grote organisatorische problemen ontstonden toen atleten en toeschouwers van de ene naar de andere locatie moesten.

Het Internationaal Olympisch Comité is, begrijpelijk, bezorgd. Recent heeft het hoofd van het IOC voorgesteld dat de Grieken ophouden hun stad te verfraaien en dat ze zich concentreren op de nog af te maken grote bouw- en transportwerken. Daaronder vallen een weg voor de marathon (de aannemer is failliet), het blauwe glazen dak over het olympisch stadion, een spoorwegverbinding tussen het vliegveld en de noordelijk gelegen buitenwijken en een tram. Het organiserende Griekse Olympische Comité heeft onlangs nog de plaatsing van een beloofd dak over het zwembad tegengehouden. En nu horen we dat het hoofdstadion voor de Olympische Spelen van Athene niet eerder klaar zal zijn dan op 20 juli, slechts enkele weken voor de opening!

Hoe kon het zo mis gaan? De grootste projecten zijn aan internationaal gerespecteerde bedrijven gegeven, maar de uitvoering is vaak uitbesteed aan Griekse bedrijven met connecties in de politiek. Veel ondernemingen laten onderbetaalde en soms onervaren gastarbeiders werken, en in sommige gevallen zijn ze betrapt op het gebruik van ondeugdelijk bouwmateriaal. Tot nu toe zijn honderdtien werknemers omgekomen bij ongevallen, en de Griekse belastingbetaler hikt tegen een verdrievoudiging van de aanvankelijk beraamde twee miljard dollar aan.

VLIEGVELD

Is er dan niets af? Jawel, maar ook dat is niet allemaal koek en ei. Het fonkelnieuwe vliegveld ging in februari dicht nadat er een beetje sneeuw was gevallen. En ook de volgende dag, toen de sneeuw voor de zon smolt, bleef het vliegveld gesloten. ,,Als ze al een probleem hebben met vijf centimeter sneeuw, kun je je voorstellen welke problemen ze hebben als ze de Olympische Spelen moeten houden'', zegt een Duitse zakenman uit Singapore. (Overigens waren de wegen ook onbegaanbaar. Toen de sneeuwschuivers kwamen, ploegden deze per ongeluk enkele nieuwe wegdelen om.)

En de veiligheid? Natuurlijk hechten de autoriteiten het grootste belang aan de veiligheid, maar Griekse media reppen van problemen die een grote Amerikaanse aannemer, SAIC, heeft bij het samenvoegen van de verschillende veiligheids- en surveillance systemen.

Athene mag dan nog niet klaar zijn voor de Spelen, de inwoners van Athene zijn dat wel – althans, klaar om te vertrekken. ,,We vertrekken een maand voor de Spelen en komen een maand na de Spelen pas terug'', aldus europarlementariër Michalis Papayiannakis. Natuurlijk verlaat niet iedereen de stad. Toen de autoriteiten om 42.000 vrijwilligers vroegen, meldden 160.000 mensen zich aan – de meesten Grieks. Maar wacht maar, zeggen lokale sceptici, hoeveel van hen komen daadwerkelijk opdagen?

Ondanks alle problemen is het nog te vroeg om de Olympische Spelen van Athene af te schrijven. Ook al hebben de Grieken de neiging alles voor zich uit te schuiven, als het erop aankomt, zijn ze bijzonder vindingrijk. Voor de Wereldkampioenschappen Atletiek in 1997 bijvoorbeeld, wilden de autoriteiten een mooie groene tuin aanleggen, even buiten het vliegveld, om de toeristen welkom te heten. Maar de palmbomen bleven in de laadbakken van de vrachtwagens staan; uiteindelijk ging de ene helft dood in de hitte en werd de andere helft naar verluidt door werknemers van het vliegveld mee naar huis genomen. Met nog een maand te gaan, begon het personeel planten te potten en water te geven. En toen de menigte arriveerde, zag ze een wonderschone tuin waarvan ze dacht dat die er altijd al was geweest.

Voor info over stad en spelen, zie: www.athens2004.com

    • Russ Baker