Handen af van Koninginnedag

Als Willem-Alexander koning wordt, moet hij niet aan Koninginnedag morrelen, was de teneur gisteren op straat in Groningen. Hooguit kan het hier en daar iets wilder.

Máxima in een spijkerjasje en een brutale rode baret. Dat was voor velen het hoogtepunt van Koninginnedag 2004, gisteren in Groningen.

Vierentwintig jaar geleden maakte Beatrix tijdens haar inhuldiging bekend ter ere van haar verjaardag het land in te gaan met haar familie. Daarmee brak ze met de traditie die haar moeder Juliana jarenlang had volgehouden: het jaarlijkse défilé op paleis Soestdijk.

Een jaarlijkse toernee werd toen gezien als een noodzaak om de populariteit van het Huis van Oranje te waarborgen. Nu, 24 jaar later, lijkt dit concept van Beatrix daarin geslaagd. Koninginnedag is nog steeds een succesformule, afgegaan op de sfeer gisteren in de provinciehoofdstad.

Het advies voor Prins Willem-Alexander als hij straks koning is? Alles lekker zo laten, vond het merendeel van de bezoekers. Niks veranderen aan het koninklijk bezoek aan verschillende steden, de datum 30 april, de naam `Koninginnedag' maar bovenal: niks veranderen aan de traditie dat de koninklijke familie zich tussen `het volk' begeeft, zonder klaarblijkelijke barrières ertussen. ,,Of er nou gerolstoel- of geklompendanst wordt'', vatte twintiger Ruben van Veen de mening van veel Groningers samen, ,,wat er gebeurt maakt niet zoveel uit. Als ze de koningin maar kunnen zien.'' Als het aan de ondervraagden ligt, zit Willem-Alexander er nog járen aan vast.

,,Het is de enige dag dat je de koninklijke familie écht kan zien'', zegt Bram de Vries die vrijdag om 09.00 uur de eerste was aan het hek bij de Vismarkt met het beste uitzicht op de koningin. ,,Dat moet blijven bestaan.''

,,Het publiek móet ze kunnen zien'', zegt ook Joukje Hamstra Vrieswijk uit Sneek die zich met haar dochter Dorien even verderop voor het hek heeft geposteerd. ,,Soms denk ik wel eens, zullen ze het zélf nou wel zo leuk vinden. Maar ze ontkomen er niet aan. Eén dag in het jaar moeten ze zich opofferen voor het volk.''

Zelfs de twintigers Martijn en Krishan vinden het belangrijk dat de monarch zich vandaag aan hen komt vertonen. Ze vinden het eigenlijk heel saai dat de koningin niets anders doet ,,dan langs mensen lopen, en dat al 24 jaar''. Maar: ,,je toch wilt zien hoe ze loopt, hoe lang ze is, of ze kleiner of groter is dan ik''.

De meesten langs de route hopen op een hand van een prins of prinses. Of mooier nog, zo wordt verderop ook op een spandoek gevraagd ,,dat Maurits mij een zoen zou geven'', zegt Jolande Opdewoerd (23) die met twee vriendinnen bewapend met een thermosfles koffie en oranjetompoecen op tuinstoeltjes langs het dranghek aan de Vismarkt zit. ,,Dat is de missie die ik vandaag heb.''

Het is druk in Groningen. Tegen half één, als de koningin met haar gevolg over de Vismarkt loopt, is er geen doorkomen meer aan: een kluwen mensen met `Appelsientje' petjes of oranje plastic Staatsloterij- kronen op het hoofd.

De sfeer blijft ook na het koninklijk bezoek gemoedelijk. Er is paalhangen, de wandelende big band Put Kapel. Discotheek The Palace blaast rook en housemuziek de Gelkingestraat in. Er is keiharde reggae muziek bij popcentrum Vera. Koninginnedag is één van de twaalf `lawaaidagen' die jaarlijks zijn toegestaan in de binnenstad, glimlacht burgemeester Wallage boven de muziek uit die zijn werkkamer binnendringt.

De Grote Markt is omgetoverd tot openlucht disco. Meer dan honderdduizend bezoekers in totaal deze dag, zo schat Wallage. Veel meer dan normaal naar Groningen komen voor een Koninginnedag. Allemaal voor de koninklijke familie.

,,Koninginnedag is een van de weinige elementen dat onze in steeds meer stukjes uiteenvallende samenleving nog bindt'', vindt Wallage. ,,Het koningshuis is ook populair onder migranten. Het is de dag dat verschillen tussen mensen wegvallen.'' ,,Het was vroeger al de enige dag dat katholieke en protestantse muziekkorpsen samenspeelden'', zegt commissaris van de Koningin Hans Alders.

Niks veranderen dus, handen af van Koninginnedag, vinden de meeste bezoekers. Toch zijn er, na lang nadenken, nog wel wat adviezen voor Willem-Alexander, voor als hij straks koning is. Hij zou wel wat meer mogen meedoen aan de activiteiten dan zijn moeder nu doet. ,,Nu heeft ze in een toespraakje drie woorden gezegd, dat mag wel iets meer zijn'', vindt Roel van Tellingen 's middags voor de Brasserie in een dampende Poelestraat.

Iets wildere activiteiten dan rolstoeldansen en bobsleeën zou ook wel mogen, vinden Martijn en Krishan. Bungy jumpen bijvoorbeeld. En dan Willem-Alexander zélf aan een touw naar beneden. Dat lijkt de heren wel wat.

Zangeres Ilse Delange die de topact van het avondprogramma is, lijkt het een leuk idee jaarlijks met Koninginnedag een televisieinterview met de koning te organiseren waar gewone burgers vragen voor zouden mogen bedenken.

Daniël Lohues, zanger van de band Skik die de slotact verzorgt, denkt meer aan een groot jaarlijks diner voor gewone burgers. ,,Ik ben altijd al benieuwd geweest hoe dat gaat bij zo'n staatsbanket. Daar komen ook mooie anekdotes vandaan. Zoals die keer dat een genodigde een fingerbowl leegdronk. En dat Wilhelmina hem toen nadeed om hem niet in verlegenheid te brengen.''

,,Ik zou willen zeggen aan de prins: colbertje uit en dasje af'', adviseert Theo Breimer in het gedrang in de Poelestraat. Zijn vriend Geert Jan Blom: ,,En een biertje drinken in plaats van een toespraak''.