Europa

Europese integratie, zou het in de sport ook bestaan? Uitbreiding is nog geen eenwording. Grenzen blijven littekens, in het voetbal, in het ijshockey, in het weergaloze korfbal. Voor een opstoot van genetisch nationalisme moet je echt niet in Warffum zijn, maar op sportvelden. Waar darmen van vlag, zang en gemoed eenkleurig dansen. Soms ook van haat.

In de sport bestaat er niet zoiets als een Europese ruimte. De Litouwse basketbalspeler Arvydas Sabonis heeft evenveel legende aan de kont hangen als Johan Cruijff. Ga de markt op en vraag in Nederland wie Sabonis is. In het beste geval krijg je wat gehakkel over een operazanger. De Poolse voetballer Zbigniew Boniek was minstens zo briljant als Ruud Gullit. Swiebel wie? Geen mens ziet hem bij Juventus nog in een ruit staan, met Paolo Rossi en Michel Platini. Emil Zatopek is vast een verwaaide romanfiguur, Ivan Lendl een bokser en van Martina Navratilova staat het ons, in het nevelachtige gebied van de herinnering, enigszins bij dat ze lesbisch was.

Verering is per definitie een enclave vol bijziend- en kleurenblindheid. Het veronderstelt een gat in het geheugen. Nemen we het grote Ajax van Cruijff, Krol, Suurbier en Keizer. Een voor een heren die verheven zijn tot psalm. In dat grote Ajax speelde ene Velibor Vasovic, de enige echte leider. Totalitair in de verdediging, beschaafd bovendien. Als Ajacied zou ik verdrietiger zijn om de dood van Vasovic dan om de trage zelfmoordgang van Maradona. Het is hem niet gegund. Te donker van naam en gelaat? Te weinig zeespiegel in het charisma? Te sober voor de fantasia van een nagedachtenis?

Toch was hij de meest roestvrije speler van Ajax. Helaas, hij zocht de liefde niet, wist zich geen raad met de gunst van de vleierij. Velibor was nog van vóór de merchandising. Hij was naar Amsterdam gekomen voor een boterham met beleg, niet om bemind te worden. Europeaan avant la lettre. Dan word je binnen de kortste keren vergeten. Ook toen de NAVO zijn land bombardeerde, was er geen bestuurder, geen Ajacied te vinden voor enige morele steun. Hij schreef een brief aan Johan Cruijff – een noodkreet. De brief werd nooit beantwoord.

Nog voor de Balkanoorlog losbarstte, wilde Velibor Vasovic terug naar Nederland. Het was hem niet gegund. In 1992 kreeg hij geen visum voor de tentoonstelling Ajax Ingelijst in de Beurs van Berlage. Er gold in die dagen een internationaal sportembargo tegen Servië. In 1995 stond Vasovic op de nominatie voor het trainerschap bij FC Utrecht. De club wilde hem dolgraag hebben, hij wilde dolgraag komen. De KNVB had geen oren naar een verzoek tot dispensatie en weigerde de oud-Ajacied een licentie te verstrekken. Hij die zichzelf een Europeaan noemde, was niet meer gewenst in Nederland.

Het Europa van Henk Kesler.

Een jurist van de KNVB liet in een krant doorschemeren dat de uitbreiding niet zal leiden tot een stormloop van sporters uit de nieuwe lidstaten, nu de financiële verplichting van een royaal minimumloon voor deze buitenlanders wegvalt. Nederland heeft overgangsmaatregelen ingevoerd. Allicht. Oost-Europeanen kunnen voor een bescheiden loon gestald worden bij Belgische satellietclubs. Europa: de markt, niets dan de markt.

Door de uitbreiding krijgt de tegenstelling arm-rijk, die wij in onze Borgiastaten al een tijdje uit het oog verloren waren, een nieuwe klank en kleur, zou je denken. Dat is altijd goed voor het soortelijke gewicht van de verzamelde gewetens. Maar zo zit de KNVB van Benk Korthals niet in elkaar. Knijpen langs de achterdeur, dát is Zeist. Niet dat Pavel Nedved daar mee zit, maar misschien wel een miljoen dromers in Praag, Talinn, Riga en Nicosia. Terloops, in 1979 werd Ajax door Omonia Nicosia met 4-0 naar huis gestuurd.

Europa: zal de schizofrenie ooit ophouden? Nederland won met 4-0 van Griekenland, maar dat was voor Jack van Gelder niet het nieuws van de dag. Het nieuws was dat op diezelfde avond Duitsland door Roemenië met 5-1 werd ingeblikt. Tsja, iedere gek zijn gebrek, maar op de NOS zou ik liever niets meer over Europa horen. Laat Jack zich maar bezighouden met de Boerenkrijg Vitesse-NEC die dit weekend hopelijk voor een paar doden en voor vele gewonden zal zorgen. Als het zou kunnen, met Ariel Sharon op het ereterras.

O, wat zou ik graag een OAD-bus charteren voor Europeanen die nog een keer een bosje tulpen willen neervleien op het graf van Velibor Vasovic. In een niet-lidstaat.

    • Hugo Camps