Brainstorm liever op je eentje

Vergaderen, mensen zouden het niet moeten doen. Noem één goede reden waarom je eraan zou beginnen. O, er moet een probleem opgelost worden en dus moeten alle betrokkenen bij elkaar gaan zitten en ideeën bedenken. Goed nieuws: dat is geen reden om te vergaderen.

Het idee van groepsgewijs brainstormen, kritiekloos zoveel mogelijk al dan niet wilde ideeën genereren, is afkomstig van Alex Osborn. Die schreef in 1953 in zijn boek Applied Imagination dat het tweemaal zoveel oplevert als wanneer iemand alleen zit na te denken. Maar het omgekeerde is het geval, bleek uit onderzoek van collega's die gingen controleren of het wel klopte. Mensen komen alléén juist met meer ideeën en ook met meer goede ideeën, dan wanneer ze groepsgewijs brainstormen. Vier losse individuen produceren samen gemiddeld twee keer zoveel mogelijke oplossingen voor een probleem als een groep van vier. En hoe groter de groep, hoe slechter het gaat.

Dat komt niet alleen doordat mensen in een situatie waar alle ideeën op een hoop gegooid worden, in de verleiding komen om anderen het creatieve werk te laten doen. In onderzoeken waarin benadrukt werd dat er naar de individuele produktie gekeken zou worden, deden brainstormgroepen het ook slechter dan brainstormende eenlingen. Nee, de belangrijkste reden dat brainstormen in groepen niet werkt, is dat het heel direct de creativiteit ondermijnt. Groepsleden moeten vaak wachten tot een ander is uitgepraat en dat zit het denkproces in de weg. Arbeids- en organisatiepsycholoog Bernard Nijstad van de Universiteit van Amsterdam is aan het uitzoeken hoe dat blokkeren precies op de brainstormende mens inwerkt. In recent onderzoek heeft hij de andere groepsleden gereduceerd tot pure creativiteitsblokkades: hij zet mensen achter de computer met een te bebrainstormen probleem en zorgt ervoor dat ze af en toe even moeten wachten voordat ze hun ideeën voor oplossingen kunnen intypen. Dan stromen de ideeën niet meer, gedachtentreintjes stoppen voor ze goed en wel op gang zijn gekomen. Heel irritant.

Hetzelfde gebeurt tijdens een vergadering. Die mensen bij u aan tafel zijn de blokkades voor uw goede ideeën. In uw eentje bent u veel creatiever. Lever uw lijst met ideeën dus van te voren in. Maak het ergens waar de koffie beter is, liefst samen met iemand die uw ideeën niet blokkeert. Met zijn tweeën is nadenken vaak een stuk leuker, en dan is volgens Nijstad het produktiviteitsverlies nog zeer te overzien.