Bij een whiplash werkt oefentherapie beter dan een halskraag

Whiplash-patiënten die op dokter's advies een week lang een zachte kraag om de hals dragen, hebben na zes weken meer restklachten dan mensen die nekoefeningen krijgen bij een fysiotherapeut, zo blijkt uit een Duitse publicatie in het Emergency Medicine Journal van mei 2004.

In Duitsland is de zachte halskraag nog steeds de meest gebruikte therapie bij nekpijn na een auto-ongeluk. Intuïtief lijkt dat juist: de whiplash de tijd geven om met rust te herstellen. Maar er zijn aanwijzingen dat meteen bewegen beter werkt. Artsen van de afdeling Eerste Hulp van de Philipps-Universiteit in Marburg hebben dat nu onderzocht bij 200 patiënten met een lichte tot matige vorm van whiplash. Bij zo'n whiplash hebben de patiënten last van nekpijn en nekstijfheid maar geen bewustzijnsverlies en ook geen zichtbare beschadigingen aan wervels of tussenwervelschijven. De Duitse patiënten kregen volgens het toeval óf een zachte kraag aangemeten, met de opdracht die een week lang `dag en nacht' te dragen, óf vijf fysiotherapiesessies met bewegingsoefeningen. Beide groepen patiënten kregen daarnaast een recept voor pijnstillers mee.

Na zes weken was er een heel duidelijk verschil tussen de twee groepen: bij de kraagdragers had 45% nog steeds last van nekpijn, 34% van schouderpijn en 27% van hoofdpijn. Dat was twee keer zo veel als in de bewegingsgroep (28% nekpijn, 14% hoofdpijn en 16% schouderpijn). Van de bewegingsgroep zei 65% zelfs helemaal geen last meer te hebben, tegen 44% van de kraaggroep. De mensen die bij de fysiotherapeut geweest waren, hadden ook duidelijk minder pijnstillers geslikt. Overigens kwam eenderde van de kraaggroep na zes weken niet meer terug voor de controle, en van de bewegingsgroep maar 15% niet. De onderzoekers denken dat dit verschil het gevolg is van het veel persoonlijker contact in de door de fysiotherapeut behandelde groep en dat kan natuurlijk ook hebben bijgedragen aan het betere resultaat bij die patiënten.

Er bestaan bij whiplash grote culturele verschillen. In landen als Litouwen en Griekenland herstellen de patiënten met een whiplash veel sneller dan in Canada, de Verenigde Staten en Zwitserland, vaak zelfs zonder noemenswaardige behandeling. Daarbij speelt mogelijk het fenomeen van de letselschadevergoeding na een ongeval ongetwijfeld een rol. In het Duitse onderzoek diende 49,5% van de oefeninggroep een schadeclaim in, tegen 42% van de kraaggroep. Daar had de claim dus geen ongunstig effect op het herstel.

In Nederland lopen jaarlijks zo'n 20.000 mensen bij een kettingbotsing nek- en hoofdletsel op. In het algemeen geeft de dokter hier geen halskragen meer. Men vindt het nu beter om de spieren het werk te laten doen. Een kraag zorgt er bovendien voor dat mensen niet meer dúrven bewegen en dat werkt invaliditeit alleen maar in de hand. De patiënten zelf vinden een halskraag vaak wel prettig, al was het alleen maar om de buitenwereld te laten zien dat er iets mis is.