Wijwatervat met vacht

De combinatie kunst en huid roept altijd heftige reacties op. Dat was al zo met de Wiener Aktionisten die zichzelf met bloed en poep insmeerden. Of met Vito Acconci die in 1970 zichzelf in zijn arm beet voor Trademarks. Recenter en van eigen bodem is het titelloze pistooltje dat Joanneke Meester naaide uit een reep huid afkomstig van haar eigen buik en dat binnenkort te zien is tijdens de Kunstvlaai in Amsterdam.

Galerie Help U Zelven dacht de publieke reactie voor te zijn en introduceerde op de uitnodiging voor Huidtekens alvast de kwalificaties `macaber' en `confronterend'. Maar zo weerzinwekkend als Meesters bleekroze vuurwapentje is het werk van Martje Verhoeven zeker niet. Zij gebruikt dan ook geen mensenhuid maar dierenvellen – doorgaans afkomstig uit afgedankte bontjassen die ze scheert, knipt en met hars bewerkt. En Verhoeven deelt niet de zwaarwichtigheid van Meesters boodschap – bezorgdheid over het geweld in de samenleving. Haar werk blijft dichter bij het materiaal en is daardoor betrekkelijk mild.

Dat wil niet zeggen dat het pure vormgeving met een exotisch tintje is. Jachtschotel Tafel – een complete eettafel met stoelen en servies gevat in grijs rendierhaar – is een vette knipoog richting René Magritte's kop en schotel van bont. Datzelfde gevoel voor surrealisme komt terug in de uitvergrote harige hersenhelften die aan de wand hangen. En de huidtekens waar de tentoonstelling haar naam aan dankt, kunnen worden opgevat als organisch commentaar op de strenge lijnen van De Stijl. Als een onregelmatig nervenpatroon doorklieven de stiknaden de doeken.

In veel stukken klinkt Verhoevens Brabantse, katholieke achtergrond door. Er is een flinke collectie wijwatervaten, die met hun plukken vacht soms op het randje van het onsmakelijke zitten. De aandrang om er je hand in te steken is groot, de angst dat er iets van die dierlijkheid aan je blijft kleven eveneens.

De collectezakjes aan een stok gaan nog verder over de grens tussen spiritueel en aards. Een blozende schelp met kartels doet dienst als inwerpgleuf, alsof je geld deponeert in een vagina dentata die toehapt en niet meer loslaat. Het collectezakje zelf bestaat uit een gebreide muts of een lederen buideltje, een variant op het `beursje' waarmee prostituees hun geslacht wel aanduiden. De kerk als zorgzame moeder of hoer – in beide gevallen zinnelijk en in beide gevallen kost het je wat.

Maar die betekenislagen zijn allemaal redelijk impliciet. Verhoevens werk is in eerste instantie intuïtief en sensueel. Haar omkranste vulva's, glanzende coconnen en uitvergrote roggeneieren zijn aaibare odes aan de natuur. En dan vooral het vrouwelijke element daarin. Want het mannelijke is dan wel vertegenwoordigd met een groepje fallussen, maar het zachte leer dat om de priemende koehoorns zit maakt ze meteen onschadelijk.

Huidtekens: t/m 29 mei in Galerie Help U Zelven, Wilhelminastraat 9, Winterswijk. Open: wo-zo 12-17u. Tel. 0543531784.