Strijd houdt Mrs. Davis (74) jong - en rijk

Het aandeelhoudersactivisme is haar lust en haar leven.

De Nederlands-Amerikaanse Evelyn Y. Davis jaagt met haar even fanatieke als kleurrijke optredens menig bestuurder de stuipen op het lijf.

,,Ik vind macht interessanter dan liefde.''

Evelyn Y. Davis tikt ongeduldig met een potlood tegen de standaard van de microfoon waardoorheen zij zojuist op snerpende toon, en met een zwaar Nederlands accent, kritische vragen heeft afgevuurd richting bestuursvoorzitter Henry Paulson van Goldman Sachs, een zakenbank waarin zij tweehonderd aandelen heeft. ,,Bedankt voor uw suggesties'', zegt Paulson, de zaal rondkijkend. ,,Ja, ja, ja'', schiet Davis onmiddellijk terug, ,,maar wat ga je eraan doen, Henry? Ik heb het echt gehad, hoor.''

Evelyn Yvonne Davis-De Jong, een 74-jarige, in Nederland geboren Amerikaanse, maakt al minstens veertig jaar Amerikaanse bestuursvoorzitters en commissarissen het leven zuur. Zij gaat naar aandeelhoudersvergaderingen zoals andere dames naar de opera gaan. Als Amerika's fanatiekste en kleurrijkste aandeelhoudersactiviste heeft ze diverse overwinningen behaald voor bestuurshervormingen bij beursgenoteerde ondernemingen, zoals Dow Jones, Bristol-Myers Squibb, en General Motors. Maar dat wil niet zeggen dat aandeelhouders per definitie dol op haar zijn. Menigeen ergert zich aan haar theatrale optredens tijdens aandeelhoudersvergaderingen, waarin ze steevast meldt dat ze drie keer getrouwd is geweest, een concentratiekamp-overlevende is, en dat ze niet met zich laat sollen. ,,I'm the queen of the corporate jungle!'', roept ze standaard uit.

,,Het is de Evelyn Y. Davis Show'', verzucht een financieel journalist die haar al tientallen keren heeft meegemaakt. ,,Evelyn hoort zichzelf iets te graag praten. Maar niemand durft haar te onderbreken.''

Zeker sinds de bedrijfsschandalen in de Verenigde Staten, die mede voortkwamen uit gebrekkig bestuurlijk toezicht, snijdt wat Davis te zeggen heeft vaak hout. Zo hamert ze al jaren op jaarlijkse verkiezingen voor commissarissen, waardoor zij beter ter verantwoording kunnen worden geroepen – een maatregel die bij steeds meer bedrijven wordt ingevoerd. Ook vindt ze dat onafhankelijke commissarissen ook echt onafhankelijk horen te zijn, en geen rubber stamp directors (een van haar lievelingsuitdrukkingen) en dat topmannen alleen extra financiële compensatie mogen krijgen als ze het ook verdienen. Altijd pluist ze de prospectussen en jaarverslagen door die beursgenoteerde ondernemingen uitgeven, om te wijzen op dubieuze clausules, misleidende formuleringen of gebroken beloftes.

,,Evelyn is een instituut op zichzelf'', zegt Charles Elson, verbonden aan het Center for Corporate Governance aan de Universiteit van Delaware. ,,Veel van de ideeën die zij voor het eerst naar voren bracht, worden nu breed aanvaard door de beleggingsgemeenschap.'' Over de manier waarop Davis haar ideeën presenteert, wil hij niets kwijt. ,,De vorm interesseert me niet, het gaat me om de inhoud.''

Haar activisme heeft mevrouw Davis en haar beleggingsportefeuille van zo'n negentig fondsen geen kwaad gedaan. Ze is multimiljonair, mede dankzij een geërfd startkapitaal van enkele tonnen. Het doet enigszins vreemd aan haar te horen strijden voor de belangen van de `kleine belegger'. Welke kleine belegger krijgt hoogstpersoonlijk van Bill Ford, de topman van de gelijknamige autofabrikant, de sleutels overhandigd van een nieuwe Jaguar? Juist, Evelyn Y. Davis, die uiteraard al jaren in Ford zit.

,,Ik heb wel voor die Jaguar moeten betalen hoor'', lacht ze, tijdens een eenvoudige lunch in een restaurant op Wall Street.

Evelyn Y. Davis is, zoals Amerikanen zeggen, movie material. Ze werd geboren in 1929 in een groot herenhuis aan de De Lairessestraat in Amsterdam, en opgevoed door een Franse gouvernante. Haar vader, Herman de Jong, was een bekende neuroloog, haar moeder Marianne psycholoog. Toen Herman in 1942 in de VS was om een lezing te geven, werd zijn gezin, dat halfjoods was, opgepakt door de nazi's, en naar werkkampen in Nederland en Tsjechoslowakije gestuurd. Na de oorlog scheidden haar ouders en voegde Evelyn zich met haar broer bij haar vader, die doceerde aan de John Hopkins universiteit in Baltimore. Ze ging economie studeren, maar hield er al gauw mee op. In 1957 trouwde ze voor de eerste keer, met William Henry Davis III, een accountant uit een rijke familie uit North Carolina. Dat duurde anderhalf jaar. In 1969 trouwde ze voor de tweede keer, nu met een beurshandelaar. Dat duurde drie maanden. En in 1991 probeerde ze het nog een keer, met een econoom. Dat huwelijk duurde drie jaar, maar ze bleven vrienden.

,,Ik vind macht interessanter dan liefde'', zegt Davis met een twinkeling in haar ogen. ,,Als de eerste aantrekkingskracht is uitgewerkt is er toch weinig meer aan? Macht blijft altijd mooi.'' Om kinderen geeft ze niet. ,,Stocks are my kids'', zegt ze tegen iedereen die ernaar informeert.

In de jaren zestig baarde Davis opzien als journaliste cq. beleggingsadviseuse bij de Verenigde Naties. Niet zozeer wegens haar onthullende reportages – ze kreeg een perskaart via de Filippijnse nieuwsdienst – alswel door haar gedrag. Ze woonde en werkte vanuit een hotelkamer waar ze tevens bezoek ontving onder de naam `Yvonne'. In 1963 werd ze gearresteerd, nadat ze haar diensten had aangeboden aan een undercover agent.

De afgelopen twintig jaar woont en werkt ze in het Watergate Hotel in Washington. Officieel is ze uitgever en hoofdredacteur van Highlights & Lowlights, een gekopieerde nieuwsbrief voor beleggers, die 525 dollar kost (abonnees dienen er minimaal twee te bestellen), met een hoog Wereldtijdschrift-gehalte. Hoeveel abonnees ze heeft, wil ze niet zeggen. Hier en daar dwaalt haar publicatie ietwat af in de met uitroeptekens en hoofdletters doorgespekte tekst: ,,Of Frankrijk onze bondgenoot is of niet – het is nog steeds een prachtig land – met vele regio's en gebieden, NIET alleen Parijs en de Côte d'Azur!''

Als Davis naar New York vliegt voor aandeelhoudersvergaderingen, die traditioneel in april en mei plaatsvinden, logeert ze altijd in het Waldorf Astoria, maar ze verplaatst zich ook net zo makkelijk met de metro door Manhattan. ,,Ik probeer tien pond af te vallen, maar ik heb het land aan bewegen'', zegt ze als haar leeftijd en gezondheid ter sprake komen. ,,Zo saai!'' Ze heeft drie facelifts gehad. ,,Hoe kun je nou zeggen dat ik eruit zie als in de zeventig! In de vijftig zul je bedoelen!'' schreeuwt ze verontwaardigd uit.

Sommige critici op Wall Street twijfelen aan Davis' mentale gesteldheid, wat de zaak voor beleggers soms geen goed zou doen, maar niemand durft haar openlijk aan te vallen, uit angst door haar te worden afgeblaft. Want dat is wat ze doet als iets haar niet bevalt. Ze hangt meteen aan de telefoon. Meestal dreigt ze met een rechtszaak.

,,Evelyn is een markante vrouw met een onmiskenbare stijl'', zegt Henry Paulson van Goldman Sachs, wanneer hem gevraagd wordt naar een mening over zijn machtige plaaggeest. ,,Het lijdt geen twijfel dat ze leven in de brouwerij brengt op aandeelhoudersvergaderingen. Bestuursvoorzitters die haar negeren doen dat op eigen risico.''

,,Henry is een goede vent'', zegt Davis. ,,Die kan mij tenminste aan.''