Scènes uit een huwelijk

Droog Brood is een cult-cabaret-duo: ,,We pleasen niet, maar we maken het ook niet expres onbegrijpelijk.''

De eersteklascoupé is vol. Bas Hoeflaak (Haarlem, 1973) en Peter van de Witte (Drachten, 1975) hebben een plaatsje, maar de forensen om hen heen moeten op hun attachékoffer zitten. De denkballonnen boven hun hoofd spreken duidelijke taal: wat doen die twee jongens hier, met hun gympjes en hun jeugd? Het cabaretduo Droog Brood geniet nog geen alomtegenwoordige faam, want ze zijn niet bekend van televisie. Wel spelen ze zo'n vier keer per week in veelal uitverkochte zalen. Vanavond Den Bosch.

Op reis met hun voorstelling Scènes voor de mensen betekent dat ze per trein heen gaan en per busje terug, samen met hun technicus. Het struikelblok is vaak het eten. Peter en Bas raken inmiddels geoefend. Je kunt lekker eten in Breda, Gouda, en Winschoten. Heel slecht zijn de Chinees in Heiloo en de pizzeria in Winssum.

Droog Brood heeft een voorzichtige cultstatus verworven. Wie duidelijk wil maken dat hij iets van modern cabaret afweet, heeft Droog Brood gezien. Droog Brood maakt cabaret dat scherp en schrijnend is, maar dat ook ontroert. Hun fans verbinden iets exclusiefs aan hun bewondering. De redenering gaat zo: Droog Brood is fantastisch, en wie dat niet vindt, is te dom voor hun humor, einde discussie. In 2000 won Droog Brood het Amsterdams Kleinkunst Festival, en werd ingelijfd door impresariaat Hekwerk, van Youp van 't Hek. Hun eerste avondvullende voorstelling Teer deed het goed, waardoor het publiek ook op hun tweede voorstelling afkomt.

Scènes voor de mensen is een voorstelling die geeft wat ze belooft. Het zijn scènes, die laten zien hoe onbeholpen mensen met elkaar omgaan: `We voelen ons allemaal alleen en hulpeloos, maar we zijn niet alleen en hulpeloos. We zijn samen... en hulpeloos.' Bijvoorbeeld: een man wil zijn vrouw per se een raadsel opgeven terwijl zij daar niet tegen kan. Ze krijgen ruzie omdat de man blijft volhouden: `Het is níet wat jij denkt dat het is.' Een ander echtpaar raakt in een crisis omdat de één een gezellige open haard en een aquarium wil installeren, terwijl de ander meer had gedacht aan een grote muur dwars door de kamer heen: `Ik heb toch het gevoel dat er tussen ons in de loop der jaren het een en ander is veranderd.' Een man die toevallig Henk Spaan heet, maar geen bekende Nederlander is, komt solliciteren bij iemand die weliswaar Kees van Kooten heet, maar hem niet is. `Henk Spaan' komt vaak op feestjes bij Kees Driehuis. Maar dan de echte Kees Driehuis.

Geen makkelijke humor, wel aanstekelijk.

Misvatting

Cabaret ligt onder vuur. Dat is logisch, want geen enkele andere kunstvorm is commercieel zo succesvol en krijgt zo'n breed publiek binnen. Cabaretvoorstellingen zijn seizoenen lang uitverkocht. En nu begint het morren. Waarom alles altijd alleen maar leuk moet zijn. Het duo Van Houts en De Ket maakte al een hele voorstelling over cabaret; het Nederlandse publiek wil alleen lachen en verder niets.

De voorstelling van Droog Brood lijkt, op de titel afgaand, in deze trend te passen. Scènes voor de mensen: wordt daarmee bedoeld dat veel cabaret alleen maar uitgaat van wat het publiek wil zien? U vraagt, wij draaien. Dat blijkt een misvatting, van ironie in de titel is geen sprake. Peter van de Witte: ,,De titel zegt precies wat het is. Het zijn scènes, en het is de bedoeling dat mensen er iets in herkennen. Het is begonnen als werktitel, maar gaandeweg bleek hij te kloppen.'' Hij voegt eraan toe: ,,Nou goed, we pleasen niet, maar we hebben het ook niet expres zo gemaakt dat de mensen het niet kunnen begrijpen. Onze voorstelling is geen statement over cabaret.'' Bas Hoeflaak: ,,Scènes voor de mensen gaat over miscommunicatie. Iedereen probeert het goed te doen, toch mislukt het.''

Een cabaretduo is als een huwelijk, en zo praten de jongens ook over elkaar. Bas: ,,Ik vond Peter meteen al leuk, op de eerste dag van de kleinkunstacademie. Ik zag een jongen met een grote pet en een lange grijze jas.''

Peter: ,,Ik herinner me die dag ook. Ik had een kunstenaarskostuum gekocht, met een boerenpet van het Waterlooplein. Ik vond dat wel artistiek.''

Binnen een uur zaten ze samen aan de piano `liedjes te doen'.

Net als in ieder huwelijk gaat er wel eens wat mis. Een recente crisis speelde zich af in Jakarta. De Nederlandse Club had hen uitgenodigd om te komen spelen. Peter: ,,De dag voor het optreden deden we onze voorstelling alvast bij de Nederlandse school. We hadden onze cd met muziek bij ons. We zetten hem aan... geen geluid. Toen werd ik erg onrustig. Snel naar ons logeeradres voor de reserve-cd, in een taxi.''

Bas: ,,We stonden in de file, want Jakarta is niet echt een rustige stad.''

Peter: ,,Daar aangekomen bleek dat die cd het ook niet deed! Toen ging ik dood. De eerste tien minuten hebben we alleen maar tegen elkaar geschreeuwd. Wanhoop, wanhoop! Uiteindelijk heeft onze technicus alle tracks op internet laten zetten, en dat zijn we gaan downloaden.''

Bas: ,,Dat duurde heel lang.''

Aangekomen in het Bossche Koningstheater oefent Peter toonladders. Bas wandelt rond en strijkt de zakdoek die later in de voorstelling tevoorschijn komt. Hij doet een ademhalingsoefening. ,,Het schijnt dat je daar een groter aura van krijgt. Daar geloof ik niet in, maar ik doe het toch maar voor de zekerheid.'' Als de zaal bijna opengaat, worden ze iets onrustiger. ,,Ik moet altijd al mijn rekwisieten tellen'', vertelt Peter. ,,Het zijn er zeventien.'' Hij loopt het podium over, en wijst elke pen, elk paasei en elk kopje aan dat hij gaat gebruiken. ,,Zeventien!'' De deuren gaan open.

De voorstelling is niet geschikt voor een heel grote zaal. Bas: ,,Na rij tien kun je onze mimiek minder goed zien, en dat heb je toch wel nodig.'' ,,Bovendien, zo groot is ons publiek nog niet'', voegt Peter toe. ,,Ik geloof niet dat we echt meeliften in de cabarethype.'' Misschien komt dat doordat het cabaret van Droog Brood intellectueel aandoet. Dat blijkt ook buiten de voorstelling. Bas leest de laatste tijd alles van Grunberg, Peter mag er graag een mopje Bach uitgooien (Franse Suites). Samen bespreken ze welke boeken van Reve nog ontbreken in hun boekenkast.

Bas: ,,We horen wel dat mensen ons weer eens wat anders dan anders vinden.'' Peter: ,,Maar verder zeggen ze niet zoveel.''

Bas: ,,We zijn te schuw. Al wordt dat wel beter.''

Hoewel. Laatst speelden ze in Amersfoort. Het ging goed. Na afloop gingen ze, anders dan normaal, de foyer in. Ze werden gewenkt door twee vrouwen: ,,Jullie zijn toch van Droog Brood? Wij vonden de voorstelling echt héél erg slecht. Jullie eerste programma was goed, maar nu vonden we niets leuk. Er zaten helemaal geen grappen in.'' De vrouwen hadden de specifieke humor in hun stuk niet opgepikt, ,,en dan kan ik me ook wel voorstellen dat het een moeilijke avond wordt, want de hele voorstelling drijft op dezelfde soort humor'', zegt Peter later. De vrouwen hadden het ze goed ingewreven: ,,Jullie denken waarschijnlijk dat het heel goed ging, maar we wilden niet dat jullie met het idee naar huis gaan dat iedereen het leuk vond.''

Bas: ,,Mensen denken dat je, omdat je op een podium staat, niet te kwetsen bent.''

Toch haalde deze ervaring het niet bij die keer toen, in Bergeijk, langzaamaan de hele zaal leegliep. ,,Tot vijf minuten voor het eind waren er steeds mensen die besloten dat ze het niets vonden, en alsnog weggingen.'' Na afloop vroeg de directrice van het theater hoe dat nou voelde, als iedereen wegliep. Ze voegde er meteen aan toe: Ik ben zelf ook weggelopen, hoor. Droog Brood besloot nooit meer in Bergeijk te spelen. Peter: ,,Niet dat ze daar willen dat we nog eens komen, maar toch.''

Pinda's

De zaal in Den Bosch ligt gelukkig plat. En dan ook echt plat: er klappen regelmatig mensen over hun eigen knieën heen van het lachen. Na afloop wordt besproken hoe het ging. Peter vond het wel goed, Bas vond het minder.

Als alle rekwisieten zijn opgeruimd, gaan ze naar de foyer. Het publiek is weg en Droog Brood improviseert nog wat door op een bak pinda's die daar staat. Op dezelfde gedragen toon die ze ook in hun voorstelling toepassen:

,,Neem gerust een pinda, ze zijn verrukkelijk.''

,,Als je deze pinda een cijfer zou moeten geven, welk cijfer zou dat dan zijn?''

,,Ik zou kiezen voor achteneenhalf. Want een negen is alleen voor jou, Bas, en een tien is voor de Heilige Geest.''

De theaterdirecteur herinnert hen eraan dat ze in december nog een keer komen. Weer twee avonden, met hetzelfde programma.

Bas, ineens timide: ,,Denk je dat er dan nog mensen komen?''

Droog Brood speelt van 5 t/m 9 mei in Bellevue in Amsterdam. Meer tourinformatie: www.droogbrood.nl