Merendeel Kamer positief over uitbreiding van de EU

Verdrinkt Nederland in de uitgebreide Europese Unie? De meeste Europa-woordvoerders in de Kamer denken van niet.

De Euroscepsis mag in Nederland gestadig toenemen, de meeste Europa-woordvoerders van de Tweede Kamer-fracties zien uitstekende kansen voor Nederland in een groter wordende Europese Unie. Hoewel de kleine oppositiefracties ook veel bezwaren zien.

Bevreesd voor een afnemende Nederlandse invloed in politiek en economisch opzicht zijn ze niet. ,,Ik ben daar helemaal niet pessimistisch over'', zegt het VVD-Kamerlid Van Baalen, wiens partij anderhalf jaar geleden maar ternauwernood instemde met de uitbreiding van de EU met tien nieuwe lidstaten. ,,We hebben veel te bieden. De kwaliteit van je inbreng bepaalt uiteindelijk of je invloed groeit of afneemt.''

Ook zijn CDA-collega Van Dijk ziet goede perspectieven. ,,Als Nederland veel bruggen en coalities smeedt, dan zou zijn invloed wel eens navenant groter kunnen worden.''

De Europa-specialist van de grootste oppositiepartij, Frans Timmermans (PvdA), deelt dit optimisme. ,,Wij hebben een voorsprong op veel andere kleinere landen. In alle nieuwe lidstaten hebben we ambassades met goede diplomaten, die niet alleen op de bilaterale betrekkingen letten maar ook op wat er in Europees verband speelt. Ook lopen we voorop met veel investeringen in Oost-Europa. De infrastructuur ligt er om de uitbreiding voor ons tot een succes te maken.''

Van D66-woordvoerder Bakker maakt zich zelfs een zekere euforie meester. ,,Sinds de val van de Berlijnse Muur heb ik naar dit moment uitgekeken. De uitbreiding is van een grote symboliek.'' Hij is ervan overtuigd dat de uitbreiding goed is voor Nederland. ,,Tot dusverre hebben alle uitbreidingen een handelsnatie als Nederland voordeel gebracht.''

Veel minder geestdrift valt te bespeuren bij enkele kleine fracties in de oppositie. ,,De invloed van Nederland zal afnemen'', voorspelt de SP'er Van Bommel. ,,Nederland overschat zijn eigen rol. Wij tellen niet of nauwelijks mee. Ik maak me geen illusies over de toekomst.'' Van Bommel verwijst naar de manier waarop Nederland door Duitsland en Frankrijk aan de kant werd gezet bij het conflict van vorige herfst over het stabiliteitspact voor de euro. Ook durfde Nederland het volgens hem niet aan zich in zijn eentje binnen de EU te verzetten tegen de opheffing van het wapenembargo tegen China.

[vervolg KAMER :pagina 7 ]

KAMER

'Nederland moet flexibel reageren'

[vervolg van pagina 1]

Ook de LPF loopt niet warm voor een groter Europa. ,,Je zult zien dat politiek gezien de Nederlandse positie minder belangrijk wordt'', meent fractievoorzitter Herben. Hij erkent dat er economisch voordelen zijn, maar hij maakt zich zorgen over de ,,import van criminaliteit'' en andere problemen. ,,De ketting is zo zwak als de zwakste schakel'', aldus Herben. ,,Nu krijgen we er tien zwakke schakels tegelijk bij.''

De Europa-deskundige van GroenLinks, W. Duyvendak, vindt het geen interessante vraag of de Nederlandse positie sterker dan wel zwakker wordt. ,,Mijn zorg is meer: hoe progressief is Europa?'' Speciaal punt van zorg is het gemeenschappelijk buitenlands beleid van de grotere EU. Juist daar zouden die nieuwe lidstaten wel eens een negatieve impuls kunnen geven in de ogen van Duyvendak. ,,Die nieuwe landen lopen nogal sterk mee met president Bush, terwijl wij juist hopen op een zelfstandig Europees buitenlands beleid.''

De meningen verschillen over de wijze waarop Nederland het beste kan opereren. Van Baalen meent dat Nederland nadrukkelijk moet opkomen voor zijn eigen belangen, liefst met een jonge assertieve generatie van politici en diplomaten. ,,Het is kenmerkend voor de oude generatie dat je de zaken niet opspeelt. Maar je kunt in Europees verband best ruzie maken en met de deuren slaan. Uiteindelijk hebben die anderen je toch nodig. Het gaat niet om een langdurige liefdesrelatie maar om harde belangen.'' Timmermans wijst zo'n confronterende aanpak, die door de VVD de laatste jaren ook vaak in de Tweede Kamer wordt gevolgd, als contraproductief van de hand. ,,Een harde opstelling zoals onlangs over het vrije verkeer van werknemers slaat diepe wonden in de nieuwe lidstaten. Daarmee verpesten we veel.''

De meeste woordvoerders verwachten een steeds wisselend patroon van coalities en allianties, nu eens met grote landen dan weer met kleine, soms met nieuwe en soms met oude lidstaten. Nederland moet daar flexibel op reageren. Sommigen beginnen zich zorgen te maken over de rol van hun eigen parlement, zeker als het ontwerp voor een Europese grondwet wordt aangenomen. ,,De Tweede Kamer raakt te veel buiten spel'', vindt Van Bommel. Dat is des te ernstiger omdat het draagvlak voor het Europese beleid volgens hem al heel gering is. Duyvendak sluit zich daarbij tot op zekere hoogte aan. ,,Een van de meest frustrerende dingen vind ik dat je er als parlementariër niet goed de vinger achter krijgt wat er bij voorbeeld tijdens Europees milieuoverleg in Brussel is afgesproken.'' Hij ziet als oplossing een verdere versterking van de rol van het Europees Parlement. De CDA'er Van Dijk verwacht meer van een versterking van de rol van het eigen parlement.

Door de grotere EU dreigt de herkenbaarheid van Nederland kleiner te worden. En dat vergroot de afstand van de bevolking tot `Europa'. Timmermans: ,,De Europeanisering van de samenleving als geheel gaat vaak harder dan die in de hoofden van de mensen. Het lijkt er zelfs op dat hoe meer samenwerking je krijgt, hoe sterker de afkeer van Europa.'' Desondanks ziet zijn collega Bakker geen alternatief voor de Europese samenwerking. ,,Als je je teveel richt op je eigen zichtbaarheid, dan zet je jezelf buiten spel. De dagen van Jan Pronk zijn voorbij. Je kunt in je eentje gewoon geen enkele invloed meer uitoefenen, tenzij je via het blok van de EU werkt. Dat geldt voor alle landen.''