Bouazza vertaalt zijn beer die geen beer was

Een beer ontwaakt op een ochtend uit zijn winterslaap. Boven zijn grot blijkt opeens een fabriek te staan en de Ploegbaas op het terrein sommeert hem onmiddellijk aan het werk te gaan. Beer probeert uit te leggen dat hij niet op de fabriek werkt, dat hij een beer is. Maar tevergeefs. `Jij bent geen Beer', zegt de Ploegbaas. `Jij bent een zielige man die een scheerbeurt nodig heeft en een bontjas draagt.' Die zin zal worden herhaald door de Chef, de Derde Onderdirecteur, de Tweede Onderdirecteur, de Eerste Onderdirecteur en de Directeur van de fabriek. Beer heeft steeds maar één antwoord: `Maar ik bèn een beer.' Totdat hij er op een dag zelf ook niet meer in gelooft.

In 1946 schreef en tekende de Amerikaanse tekenfilmproducent Frank Tashlin de satirische fabel: The bear that wasn't. Volwassenen hebben er sindsdien hun eigen thema's uitgehaald: de vermorzeling van het individu door het systeem, de gekmakende gevolgen van bureaucratie en het verlies van identiteit. Hafid Bouazza, die het boek nu in het Nederlands heeft vertaald, vergeleek in zijn boekenweekessay Een beer in bontjas (2001) zijn positie als Marokkaans-Nederlandse schrijver met die van de Beer.

Maar denk nu niet dat De beer die geen beer was voor volwassenen is geschreven. De cartoon-achtige tekeningen staan vol grappen en tegelijkertijd is de dramatische impact juist op kinderen groot. Ze moeten wel lachen als ook een kleine dierentuinbeer en een kleine circusbeer de `zielige man-scheerbeurt-bontjas'-zin uitspreken (want als Beer een beer zou zijn, dan zou hij wel in een kooi zitten of op een fietsje rijden), maar het kan gebeuren dat een kind van ontzetting de handen voor het gezicht slaat als Beer geen winterslaap wil houden omdat hij zelf tot de conclusie is gekomen: `Ik ben een zielige man die een scheerbeurt nodig heeft en een bontjas draagt.' Gelukkig vindt Beer – nadat hij eerst half is doodgevroren – zichzelf toch weer terug.

Ieder kind zou dit boek moeten lezen. Misschien dat het er in de jungle van het schoolplein nog ooit aan denkt – in de rol van Beer of van Ploegbaas.

Frank Tashlin: De beer die geen beer was. Vert. Hafid Bouazza, 4+,Van Goor, 62 blz. €15,–