Wolven in theaterstad Brussel

In Brussel opent vandaag het Kunstenfestival des Arts. Directeur Frie Leysen wil de ,,mentale muur die door Brussel loopt slopen''.

In drie weken tijd zijn op tal van plekken in Brussel meer dan dertig theateruitvoeringen te zien in het kader van het Kunstenfestival des Arts 2004. De Europese hoofdstad telt meer kleine schouwburgen en zalen dan de argeloze bezoeker kan vermoeden. Alleen de Munt- en de KVS-schouwburg tronen opvallend in de binnenstad, de andere zalen bevinden zich in het geheim verborgen achter een gevelrij. Veel oude gebouwen en industriële complexen dienen als theater, zoals de voormalige markthallen van de wijk Schaerbeek. Hier werkt de uit Gent afkomstige choreograaf Alain Platel met zijn groep Les Ballets C de la B aan zijn nieuwe productie Wolf. Een danser heeft de dressuur over zo'n dertien honden. Hij laat ze als een roedel wilde wolven bewegen in golvende lijnen, opgestuwd door een heftige versie van Mozarts Le nozze di Figaro gedirigeerd door Sylvain Cambreling.

Brussel is hard op weg een belangrijke Europese theaterstad te worden. Het Kunstenfestival des Arts brengt sinds 1994 toonaangevende internationale dans- en toneeluitvoeringen. Dit negende jaar heeft festivaldirecteur Frie Leysen hehalve Europese kunstenaars ook gezelschappen uit verder zuid- en oostwaarts gelegen landen uitgenodigd, zoals Turkije, Litouwen, Polen, Egypte en Libanon. Zij wil de toeschouwers naar onconventioneel, niet-traditioneel theater leren kijken met `de ogen van een ander'. Het festivalbureau, gevestigd aan de Handelskaai, heeft een betekenisvolle ligging. Frie Leysen: ,,Onze voordeur ligt aan de propere, nette Belgische kant van Brussel, maar we kijken met onze ramen aan de andere zijde uit op het Noord-Afrikaanse deel van de stad. Door Brussel loopt nog steeds een mentale muur, en die is alleen maar hoger geworden sinds België onlangs werd gefederaliseerd. Er zijn nu twee Ministeries voor Cultuur, een Vlaamse en een Waalse. Van oudsher leven de Nederlands- en Franstaligen in volstrekt gescheiden werelden. De Vlaming in Brussel weet niet welke kunstuiting de Walloniër in deze stad geeft en omgekeerd. Dat is een ernstige situatie.''

Vlak om de hoek van de Hallen van Schaerbeek zijn de gloednieuwe studio's van het Kaaitheater gevestigd. Een parel van een klein theater in een oude wijk. Regisseur Zouzou Leyens werkt hier aan In The Forest is a Monster over het verlies van een eigen huis. Zij deed haar inspiratie op in een grensstreek van Turkije waar de Koerden door omstandigheden gedwongen worden te verhuizen. Haar voorstelling is in hoge mate politiek. De acteurs zijn naamloze figuranten. Op hun gezicht valt soms het helle licht van een schijnwerper, alsof ze in het duister gezocht worden. Het zijn opgejaagde vluchtelingen, door Leyens verbeeld als dansers in snelle tempi.

Alain Platel toont de toeschouwer in Wolf de ongetemde krachten van het menselijk hart. De honden hebben altijd het onberekenbare in zich. Voor Frie Leysen is deze voorstelling een juweel in het Kunstenfestival: ,,Platel laat zien dat het ongetemde van de honden betekenis heeft. Je zou de voorstelling als een metafoor van het festival kunnen zien. Hier in Brussel zijn wij voor de politiek moeilijk in te schatten. De Vlaamse gemeenschap kan ons niet tot boegbeeld kiezen, want we brengen ook Waals repertoire. En omgekeerd. De Stad Antwerpen belde om het festival daar te hebben. `Wij lossen al je problemen op', zeiden ze. Maar ik wil in Brussel blijven. De politiek is geneigd de innerlijke verdeeldheid van de stad als een groot probleem te zien. Maar je moet het anders bekijken: het is de troef van de stad dat hier de zuidelijke en noordelijke temperamenten elkaar treffen. In artistiek opzicht buiten wij dat uit. De meeste voorstellingen brengen de roekeloze, vitale krachten van het zuiden naar het noorden. Wij willen de artiesten en het publiek uit de verschillende gemeenschappen samenbrengen.''

Kunsten festival des Arts 2004, Brussel, 29/4 t/m 22/5. Inl. 0032 22190707; www.kunstenfestivalsdesarts.be